از آنجا که جنگها در اذهان مردم شکل میگیرد، در اذهان مردم است که باید دفاع از صلح را ساخت.
ارکان کمیسیون ملی یونسکو در ایران
کمیسیون ملی یونسکو که وزیر علوم، تحقیقات و فناوری بهعنوان رئیس آن میباشند، طبق اساسنامه دارای سه رکن است:
شورای عالی
شورای عالی بالاترین مرجع تصمیم گیری در کمیسیون ملی یونسکو در ایران به شمار می آید. این شورا وظیفه دارد تا سیاست های کلی، برنامه ها و بودجه کمیسیون را تعیین و بر فعالیت های آن نظارت کند. ریاست این شورا به عهده وزیر علوم، تحقیقات و فناوری است. اعضای این شورا به دو دسته حقوقی و حقیقی تقسیم می شوند. اعضای حقوقی افرادی هستند که به دلیل جایگاه رسمی خود در دولت عضو شورا هستند. در دولت چهاردهم، این اعضا شامل وزیر علوم، تحقیقات و فناوری که رئیس شورا نیز هست، وزرای امور خارجه، فرهنگ و ارشاد اسلامی، آموزش و پرورش و میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، همچنین معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، رئیس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران هستند.
اعضای حقیقی نیز شخصیت های برجسته علمی و فرهنگی کشور هستند که با حکم رئیس عالی کمیسیون به عضویت شورا منصوب می شوند. در دور جدید فعالیت های کمیسیون، افرادی چون دکتر حسام الدین آشنا، دکتر ژاله آموزگار، دکتر غلامعلی حداد عادل، حجت الاسلام والمسلمین دکتر رستمی، دکتر فاطمه سادات سلطانی طباطبایی، دکتر محمدجواد ظریف و آیت الله دکتر سید مصطفی محقق داماد به عنوان اعضای حقیقی شورای عالی تعیین شده اند. این ترکیب متنوع از مقامات دولتی و چهره های شاخص علمی و فرهنگی، تضمین کننده اتخاذ تصمیمات جامع و کارآمد برای پیشبرد اهداف یونسکو در ایران است.
شورای اجرایی
شورای اجرایی، به عنوان یکی از ارکان اصلی کمیسیون ملی یونسکو در ایران، بازوی عملیاتی این نهاد محسوب می شود که نقش کلیدی در سیاست گذاری، هماهنگی و اجرای برنامه ها دارد. این شورا مسئولیت دارد مصوبات شورای عالی را به مرحله عمل درآورد و بر عملکرد دبیرخانه نظارت کند.
اعضای شورای اجرایی متشکل از نمایندگان عالی ترین نهادهای علمی، فرهنگی و آموزشی کشور هستند. ترکیب این شورا شامل رئیس کمیسیون ملی یونسکو که همان وزیر علوم، تحقیقات و فناوری است، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، نماینده تام الاختیار وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، نماینده تام الاختیار وزیر آموزش و پرورش، نماینده تام الاختیار سازمان صدا و سیما و سایر نمایندگان وزارتخانه ها و سازمان های مرتبط است.
این شورا مجموعه ای از وظایف کلیدی و راهبردی را دنبال می کند تا اهداف کمیسیون را به برنامه های اجرایی و اثرگذار تبدیل کند. از مهم ترین این وظایف می توان به هماهنگی با دولت در خصوص برنامه ریزی و اجرای فعالیت های ملی، منطقه ای و بین المللی یونسکو، پیگیری اجرای تصمیمات و توصیه های یونسکو، و طرح و پیگیری دیدگاه ها و پیشنهادهای ایران در مجامع بین المللی اشاره کرد.
همچنین، شورای اجرایی مسئول نظارت بر حسن اجرای مصوبات شورای عالی، ارائه برنامه ها و بودجه پیشنهادی به شورای عالی، و تصویب شرح وظایف کمیته های تخصصی است. این شورا با همکاری مستمر با دبیرخانه، حلقه اتصال میان سیاست گذاری و عمل است و اهداف کلان کمیسیون را در عرصه های ملی و بین المللی محقق می سازد.
دبیرخانه
دبیرخانه، در حقیقت، قلب تپنده و بازوی اجرایی کمیسیون ملی یونسکو در ایران است که نقش محوری در تبدیل سیاست های کلان به اقدامات عملی دارد. این نهاد، مسئولیت مدیریت روزانه و عملیاتی تمام برنامه ها و فعالیت ها را بر عهده دارد و به عنوان رابط اصلی بین دولت و نهادهای داخلی اعم از دولتی و غیردولتی با یونسکو، دفاتر منطقه ای و کمیسیون های ملی سایر کشورها عمل می کند.
یکی از رسالت های کلیدی دبیرخانه، ایفای نقش مشورتی است. این نهاد خدمات مشاوره ای ارزشمندی در زمینه های کاری یونسکو به دولت، سازمان ها و نهادهای ذی ربط ارائه می دهد تا نحوه مشارکت در فعالیت ها و برنامه های یونسکو به بهترین شکل ممکن انجام شود. در کنار این، نقش اطلاع رسانی نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. دبیرخانه وظیفه دارد تا اهداف، راهبردها، برنامه ها و انتشارات یونسکو را در سطح ملی معرفی کند، آمارها و داده های ملی مرتبط را جمع آوری کرده و اسناد مهم یونسکو را به زبان فارسی ترجمه و منتشر نماید. همچنین، دبیرخانه به عنوان هماهنگ کننده، انجام هماهنگی های لازم برای اجرای برنامه های یونسکو در کشور و فراهم ساختن زمینه مشارکت مقامات، نهادها و افراد در گردهمایی ها و اجلاس های بین المللی را بر عهده دارد.
رسالت اصلی کمیسیون ملی در کشور، شناسایی خلأها، تمرکز بر حوزه های اولویت دار و بحران زای ملی و جهانی و اجتناب از فعالیت های حاشیه ای است. هدف نهایی، توسعه توان و ظرفیت کشور در زمینه های آموزش، علوم، فرهنگ و ارتباطات بر اساس معیارهای بین المللی و موازین ملی است. این نهاد، با تقویت ارتباط بین تحقیقات و سیاست گذاری ها، شناسایی خط مشی های موفق، توسعه ظرفیت های نهادی و انسانی، و حساس کردن جامعه نسبت به موضوعات جهانی، به پیشبرد اهداف خود کمک می کند.
معرفی بخش دبیرخانه
حوزه ریاست و دبیرکل
به عنوان محور اصلی تصمیم گیری و هماهنگی، نقشی راهبردی در جهت دهی و هدایت فعالیت های کمیسیون بر عهده دارد. این حوزه با ساماندهی و هم افزایی میان معاونت ها و ادارات تخصصی، بستر انسجام درون سازمانی را فراهم ساخته و از این طریق زمینه اجرای منسجم و مؤثر برنامه های کمیسیون را فراهم می کند.مدیریت این حوزه مستقیم اً بر عهده دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران است. دبیرکل ضمن تقسیم وظایف و مأموریت های محوله میان بخش های مختلف، نظارت مستمر بر حسن اجرای آن ها را اعمال نموده و با اتخاذ رویکردی برنامه محور، راهبردها و سیاست های اجرایی لازم برای پیشبرد فعالیت های جاری و آینده کمیسیون را تدوین می نماید. به این ترتیب، حوزه ریاست و دبیرکل نه تنها در سطح مدیریتی به تنظیم و هدایت امور می پردازد، بلکه با ایفای نقش راهبری، تضمین کننده تحقق اهداف کمیسیون در عرصه ملی و بین المللی است.
بخشهای تخصصی:
این بخشها که مطابق با پنج زمینه اصلی فعالیت یونسکو تشکیل شده عبارت است از: گروه آموزش، گروه علوم طبیعی، گروه علوم اجتماعی و انسانی، گروه فرهنگ و گروه ارتباطات و اطلاعات. بخشهای برنامهای برای پیشبرد فعالیتهای یونسکو در کشور دارای کمیتههای ملی تخصصیاند که اعضای آنها مرکب از نخبگان کشور در حوزههای مختلف تخصصی است.
- هر یک از گروهها یا ادارههای تخصصی کمیسیون، دارای کمیتههای تخصصی متشکل از نمایندگان مؤسسات و سازمانهای دولتی ذیربط و متخصصان دانشگاهی و صاحبنظران میباشد. ارتباط این کمیتهها با یونسکو و مؤسسات تابعه آن از طریق دبیرخانه کمیسیون ملی انجام میشود.
- اعضای کمیتههای تخصصی با پیشنهاد دبیرکل و حکم وزیر علوم، تحقیقات و فناوری برای مدت دو سال منصوب میشوند.
- رئیس هر گروه یا اداره تخصصی کمیسیون بهعنوان دبیر و نماینده کمیسیون ملی با داشتن حق رأی در کمیتههای تخصصی ذیربط شرکت میکند.
- هریک از کمیتههای تخصصی شرح وظایف خود را تدوین و برای تصویب به شورای اجرایی کمیسیون پیشنهاد مینماید.
بخش پشتیبانی:
شامل امور مالی و اداری، واحد فناوری اطلاعات و تدارکات است.
بخش خدماتی:
این بخش در بردارنده کتابخانه و مرکز اسناد، انتشارات و روابط عمومی است.
