شهر یادگیرنده شهری است که تمامی ظرفیت‌ها و منابع خود را برای توسعه یادگیری مادام‌العمر در اختیار شهروندان قرار می‌دهد و آموزش را به‌عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه شهری در نظر می‌گیرد.

در چنین شهری، فرصت‌های یادگیری در همه مراحل زندگی و در محیط‌های مختلف از جمله مدارس، خانواده، محیط کار، مراکز فرهنگی و فضاهای عمومی فراهم می‌شود و با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، کیفیت آموزش، مشارکت اجتماعی، انسجام فرهنگی و توسعه اقتصادی تقویت می‌شود.

شبکه جهانی شهرهای یادگیرنده یونسکو (UNESCO Global Network of Learning Cities – GNLC) ابتکاری جهانی است که توسط مؤسسه یادگیری مادام‌العمر یونسکو (UIL) هماهنگ می‌شود. این شبکه با هدف ترویج یادگیری مادام‌العمر، توسعه پایدار شهری و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان، بستری برای همکاری، تبادل تجربه و یادگیری متقابل میان شهرهای عضو فراهم می‌کند.

عضویت در این شبکه فرصتی برای شهرهاست تا سیاست‌ها، برنامه‌ها و تجربه‌های موفق خود را در حوزه آموزش و یادگیری به اشتراک بگذارند، از تجربیات سایر شهرها بهره‌مند شوند و جایگاه خود را در عرصه بین‌المللی ارتقا دهند.

در جهانی که شهرنشینی، تحولات فناوری و تغییرات اجتماعی با سرعت در حال گسترش است، یادگیری مادام‌العمر یکی از مهم‌ترین ابزارهای افزایش تاب‌آوری، نوآوری و توسعه پایدار محسوب می‌شود.

شهرهای یادگیرنده با فراهم کردن فرصت‌های برابر آموزشی، افزایش مشارکت شهروندان، توسعه سرمایه انسانی و تقویت همکاری میان نهادهای مختلف، زمینه ایجاد شهرهایی فراگیر، پویا و آینده‌نگر را فراهم می‌کنند.

ویژگی‌های شهر یادگیرنده

بر اساس اسناد راهنمای یونسکو، یک شهر یادگیرنده:

• یادگیری مادام‌العمر را برای همه شهروندان ترویج می‌کند.
• فرصت‌های آموزشی را در تمام مراحل زندگی گسترش می‌دهد.
• یادگیری را در خانواده، جامعه و محیط کار تقویت می‌کند.
• از فناوری‌های نوین برای توسعه آموزش بهره می‌گیرد.
• کیفیت آموزش و یادگیری را ارتقا می‌دهد.
• فرهنگ یادگیری، مشارکت اجتماعی و نوآوری را در شهر نهادینه می‌کند.

محورهای اصلی شهرهای یادگیرنده

رویکرد شهرهای یادگیرنده بر مجموعه‌ای از محورهای کلیدی استوار است که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

• یادگیری مادام‌العمر برای همه
• عدالت آموزشی و فراگیری اجتماعی
• مشارکت شهروندان و حکمرانی مشارکتی
• سلامت، رفاه و کیفیت زندگی
• توسعه مهارت‌ها و اشتغال‌پذیری
• حفاظت از محیط‌زیست و توسعه شهرهای سبز
• حفاظت از میراث فرهنگی
• نوآوری، فناوری و یادگیری دیجیتال
• همکاری میان نهادهای دولتی، دانشگاهی، بخش خصوصی و جامعه مدنی

مأموریت شبکه

شبکه جهانی شهرهای یادگیرنده با ترویج گفت‌وگوی سیاستی، یادگیری همتایان، توسعه مشارکت‌های ملی و بین‌المللی و تقویت ظرفیت شهرها، اجرای یادگیری مادام‌العمر را تسریع می‌کند. این شبکه همچنین با توسعه ابزارهای ارزیابی و مستندسازی تجربیات موفق، شهرها را در طراحی، اجرا و بهبود سیاست‌های یادگیری و توسعه پایدار حمایت می‌کند.

شهرهای یادگیرنده نقش مهمی در تحقق اهداف توسعه پایدار (SDGs) ایفا می‌کنند. این شهرها با گسترش آموزش، افزایش عدالت اجتماعی، ارتقای سلامت، حفاظت از محیط‌زیست، توسعه مهارت‌های شهروندی و تقویت مشارکت عمومی، زمینه تحقق توسعه پایدار را در عرصه‌های اجتماعی، اقتصادی، زیست محیطی و فرهنگی در سطح محلی فراهم می‌سازند.