از آنجا که جنگها در اذهان مردم شکل میگیرد، در اذهان مردم است که باید دفاع از صلح را ساخت.
دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو: مستندسازی جنایات جنگی، گامی ضروری برای تحقق عدالت و صلح پایدار است
دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران با تأکید بر ضرورت مستندسازی نظاممند جنایات جنگی و موارد نقض حقوق بشر، تحقق صلح پایدار را در گرو عدالت، کرامت انسانی، گفتوگو و همبستگی اجتماعی دانست و گفت: آموزش، علم و فرهنگ مؤثرترین ابزارهای پیشگیری از جنگ و جلوگیری از تکرار فجایع انسانی هستند. |
دکتر حسن فرطوسی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران با تأکید بر ضرورت مستندسازی نظاممند جنایات جنگی و موارد نقض حقوق بشر، گفت: صلح پایدار تنها به معنای نبود جنگ نیست، بلکه مستلزم تحقق عدالت، تقویت کرامت انسانی، گسترش گفتوگو و همبستگی اجتماعی است. از نگاه یونسکو، آموزش حقوق بشر، آموزش توسعه پایدار و ترویج فرهنگ گفتوگو مهمترین مسیرهای دستیابی به صلحی پایدار و مبتنی بر عزت ملتها و کرامت انسانها به شمار میروند.
نشست تخصصی «جنگ تحمیلی دوم (جنگ دوازدهروزه)؛ تحلیل حقوقی و پیامدها» روز سهشنبه ۲۶ خرداد ۱۴۰۵ به همت مرکز تحقیقات و کرسی حقوق بشر، صلح و دموکراسی یونسکو در تالار سلام دانشگاه شهید بهشتی و با حضور جمعی از استادان، پژوهشگران و دانشجویان برگزار شد.
دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، در این نشست با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای کشور، بهویژه دانشمندان شهید، آنان را نماد ایستادگی، تعهد و پیشرفت علمی ایران دانست و بر نقش بنیادین علم، آموزش و فرهنگ در تحقق صلح پایدار تأکید کرد.
وی با اشاره به شکلگیری سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) پس از جنگهای جهانی اظهار داشت: تجربه بشری نشان داده است که آموزش، علم و فرهنگ از مؤثرترین ابزارهای پیشگیری از جنگ و تحقق صلح پایدار هستند. جامعه جهانی پس از بررسی ریشههای بروز جنگها به این جمعبندی رسید که تقویت نظامهای آموزشی و فرهنگی میتواند زمینهساز کاهش درگیریها، توسعه جوامع و گسترش تفاهم میان ملتها باشد.
توسعه پایدار بدون سرمایهگذاری در علم و فرهنگ ممکن نیست
فرطوسی با تأکید بر پیوند میان شکوفایی تمدنها و رونق علم، آموزش و فرهنگ، تصریح کرد: توسعه پایدار زمانی محقق میشود که سرمایهگذاری مؤثری در این حوزهها صورت گیرد.
وی همچنین با اشاره به آثار تحریمها بر فعالیتهای علمی و پژوهشی، محدودیت دسترسی دانشمندان به منابع علمی و پژوهشی را از جمله موانعی دانست که میتواند روند توسعه علمی کشورها را با چالش مواجه کند.
جنگ؛ تهدیدی علیه حقوق بشر، آموزش و توسعه دموکراسی
دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران در بخش دیگری از سخنان خود به پیامدهای جنگ بر حقوق بشر، آموزش و توسعه دموکراسی پرداخت و خاطرنشان کرد: جنگ علاوه بر تهدید جان و امنیت انسانها، حق آموزش را نیز با مخاطره روبهرو میکند و موجب اختلال در روند آموزش، پژوهش و فعالیتهای علمی میشود.
وی گسترش نفرتپراکنی، تضعیف گفتوگو میان ملتها، آسیب به آزادیهای مدنی و افزایش فشار بر گروههای آسیبپذیر را از دیگر آثار جنگ برشمرد و افزود: جنگها خسارتهای جبرانناپذیری بر میراث فرهنگی و سرمایههای تمدنی ملتها وارد میکنند.
مستندسازی جنایات جنگی برای جلوگیری از تکرار فجایع
فرطوسی با تأکید بر ضرورت مستندسازی نظاممند جنایات جنگی و موارد نقض حقوق بشر تصریح کرد: این موضوع با همکاری نهادهای مختلف از جمله کمیسیون ملی یونسکو، وزارت امور خارجه، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، وزارت آموزش و پرورش و وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در حال پیگیری است تا از تکرار چنین رخدادهایی در آینده جلوگیری شود.
وی تأکید کرد که مستندسازی دقیق و مبتنی بر شواهد، علاوه بر حفظ حافظه تاریخی ملتها، میتواند زمینه پاسخگویی حقوقی، تحقق عدالت و پیشگیری از تکرار نقض حقوق بشر را فراهم سازد.
دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران با اشاره به تفاوت میان «صلح منفی» و «صلح مثبت» اظهار داشت: صلح پایدار صرفاً به معنای نبود جنگ نیست، بلکه مستلزم تحقق عدالت، تقویت کرامت انسانی، گسترش گفتوگو و همبستگی اجتماعی است.
وی افزود: از نگاه یونسکو، آموزش حقوق بشر، آموزش توسعه پایدار و ترویج فرهنگ گفتوگو از مهمترین مسیرهای دستیابی به صلحی پایدار و مبتنی بر عزت ملتها و کرامت انسانها به شمار میروند.
فرطوسی در پایان ابراز امیدواری کرد که با نهادینه شدن فرهنگ صلح در سطح جهانی، زمینه برای پایبندی هرچه بیشتر دولتها به حقوق بینالملل، حقوق بشر و حقوق بشردوستانه فراهم شود.
بررسی ابعاد حقوقی جنگ دوازدهروزه در دانشگاه شهید بهشتی
در بخش دیگری از این نشست، دکتر مهدی صبوریپور، رئیس مرکز تحقیقات و کرسی حقوق بشر، صلح و دموکراسی یونسکو، با اشاره به تجاوز نظامی رژیم صهیونیستی در خردادماه ۱۴۰۴، این رویداد را نقطه عطفی در تاریخ سیاسی معاصر ایران توصیف کرد و بر ضرورت واکاوی علمی و حقوقی ابعاد مختلف آن تأکید کرد.
وی بررسی ادعاهای مربوط به «دفاع پیشدستانه» در حقوق بینالملل، رویکرد حقوق بشردوستانه به «ترور هدفمند دانشمندان»، حمله به زیرساختهای حیاتی و آثار اجتماعی و روانی جنگ را از محورهای اصلی این نشست برشمرد و شهادت استادان دانشگاه را مصداق «تروریسم علمی» علیه ظرفیتهای توسعه یک ملت دانست.
عدالت کیفری بینالمللی و پاسخگویی به جنایات جنگی
همچنین دکتر حسین میرمحمدصادقی، استاد دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی، در سخنانی به روند شکلگیری عدالت کیفری بینالمللی و سازوکارهای حقوقی مقابله با جنایات بینالمللی پرداخت.
وی با تشریح صلاحیتهای دیوان کیفری بینالمللی، چهار جرم اصلی شامل نسلکشی، جنایت علیه بشریت، جنایات جنگی و جنایت تجاوز را مورد بررسی قرار داد و مصادیق مختلف تجاوز، حمله به غیرنظامیان، بمباران مناطق مسکونی، هدف قرار دادن مراکز درمانی و آموزشی و تخریب گسترده اموال غیرنظامی را تشریح کرد.
میرمحمدصادقی همچنین بر اصول بنیادین حقوق بینالملل بشردوستانه از جمله اصل تفکیک، تناسب، ضرورت نظامی و احتیاط در حمله تأکید کرد و توسعه سازوکارهای حقوقی موجود و بهرهگیری از اصل صلاحیت جهانی را راهکاری مهم برای مقابله با مصونیت مرتکبان جنایات بینالمللی دانست.
این سمینار در ادامه در قالب چهار نشست تخصصی با محورهای «دفاع پیشدستانه در رویه بینالمللی»، «حقوق بشردوستانه و ترور دانشمندان»، «حمله به زیرساختهای حیاتی» و «آثار فراحقوقی جنگ» برگزار شد و استادان و پژوهشگران به بررسی ابعاد حقوقی، انسانی، اجتماعی و روانی جنگ دوازدهروزه و پیامدهای آن پرداختند.
