تأکید دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران بر پیوند میان حفاظت از مراتع و معیشت پایدار جوامع محلی

نهمین همایش ملی مرتعداری ایران با محوریت “حکمرانی پایدار و فناوری‌های نوین در مدیریت مراتع” در تاریخ ۶ آبان ۱۴۰۴ به میزبانی دانشگاه ملایر و با همکاری انجمن علمی مرتعداری ایران برگزار شد. این همایش که با حضور جمعی از مدیران ملی و استانی، از جمله معاون آبخیزداری سازمان منابع طبیعی کشور و استاندار همدان، به بررسی تازه‌ترین رویکردها در مدیریت پایدار مراتع پرداخت.

در این همایش نمایندگانی از کمیسیون ملی یونسکو در ایران حضور داشتند و متن پیام دکتر حسن فرطوسی، دبیرکل کمیسیون ملی توسط ایشان قرائت شد؛ در بخشی از این پیام بر دو برنامه‌ کلیدی یونسکو در حوزه علوم طبیعی که ارتباط نزدیکی با موضوع مراتع دارند، یعنی برنامه بین‌دولتی آب‌‌شناسی و برنامه انسان و کره مسکون که با هدف ترویج استفاده پایدار از منابع طبیعی و ارتقای ظرفیت جوامع محلی در مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی طراحی شده‌اند، اشاره شد.

متن کامل این پیام بدین شرح است:

«جناب آقای دکتر رضا افلاطولی، معاون محترم وزیر و رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور

اساتید محترم، پژوهشگران گرامی، و حضار ارجمند،

سلام

در ابتدا از اینکه به خاطر همزمانی برگزاری نهمین همایش ملی مرتع با چهل‌وسومین کنفرانس عمومی یونسکو که در شهر تاریخی و فرهنگی سمرقند برگزار می‌شود، امکان حضور در این گردهمایی علمی و تخصصی را به مدت حضوری در این شهر زاینده هنر ندارم متاسفم. اما از طریق این پیام، مراتب احترام، قدردانی و حمایت کامل کمیسیون ملی یونسکو در ایران را نسبت به این همایش مهم اعلام می‌کنم.

مسئله مراتع، همواره از اولویت‌های مهم یونسکو بوده است، چرا که مراتع نقشی محوری در حفظ تنوع زیستی، حفاظت از منابع طبیعی، مقابله با بیابان‌زایی و تغییرات اقلیمی ایفا می‌کنند. از منظر یونسکو، این اکوسیستم‌ها نه تنها زیستگاه گونه‌های مختلف گیاهی و جانوری هستند، بلکه پایگاه اصلی تامین معیشت میلیون‌ها نفر از جوامع محلی و عشایری به شمار می‌آیند.

دو برنامه‌ کلیدی یونسکو در حوزه علوم طبیعی که ارتباط نزدیکی با موضوع مراتع دارند، برنامه بین دولتی آب‌‌شناسی و برنامه انسان و کره مسکون هستند که با هدف ترویج استفاده پایدار از منابع طبیعی و ارتقای ظرفیت جوامع محلی در مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی طراحی شده اند. در قالب این برنامه‌ها، ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره به عنوان نمونه‌های آزمایشی برای پیوند میان حفاظت محیط زیست و توسعه اقتصادی اجتماعی مورد حمایت قرار می‌گیرند. مراتع، به ویژه در کشورهایی مانند ایران، یکی از این مناطق مهمی هستند که حفاظت و بهره‌برداری هوشمندانه از آن‌ها می‌تواند الگوی موفقی برای توسعه پایدار باشد.

برنامه انسان و کره مسکون یونسکو برنامه تلاش می‌کند تا با استفاده از دانش علمی و فناوری‌های نوین، از جمله پایش ماهواره‌ای و سنجش از دور، به مدیریت بهینه منابع طبیعی کمک نماید و روند تخریب زیستگاه‌ها را کاهش دهد.

موضوعی که در کنار حفاظت منابع طبیعی بسیار اهمیت دارد، مسئله معیشت پایدار جوامع محلی است. یونسکو بر این باور است که حفاظت از مراتع باید هم‌زمان با ارتقای سطح زندگی و پایداری اقتصادی و فرهنگی جوامع محلی صورت گیرد. در واقع، حفاظت صرف از منابع بدون توجه به نیازهای انسانی نمی‌تواند پایدار بماند. از این رو، مشارکت فعال جوامع بومی و محلی، انتقال دانش بومی و علمی و حمایت از مشاغل پایدار در حوزه مرتع‌داری از ارکان اصلی برنامه‌های یونسکو به شمار می‌رود.

یونسکو تلاش دارد با حمایت از آموزش‌های تخصصی، ظرفیت‌سازی، و توسعه فناوری‌های مناسب، زمینه‌های لازم برای بهره‌برداری مسئولانه و متعادل از مراتع را فراهم آورد تا این منابع حیاتی همواره در دسترس نسل‌های آینده نیز باقی بماند. در این راستا، همکاری نزدیک با سازمان‌های ملی و بین‌المللی، دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی برای تبادل تجربیات و ارتقای سطح علمی و اجرایی از اولویت‌های یونسکو است.

نهمین همایش ملی مرتع، که توسط سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور و با همکاری و حمایت دانشگاه ملایر در حال برگزاری است، فرصت مغتنمی برای بررسی دقیق‌تر چالش‌ها و فرصت‌های مرتعداری پایدار در ایران است. بی‌تردید نتایج این همایش می‌تواند راهگشای سیاست‌گذاری‌های علمی و اجرایی بهتر و بهبود وضعیت مراتع کشور باشد که نقشی بی‌بدیل در حفظ محیط زیست، امنیت غذایی و توسعه پایدار ایفا می‌کنند.

امیدوارم این همایش ارزشمند، با حضور پژوهشگران و فعالان حوزه منابع طبیعی، زمینه‌های همکاری گسترده‌تر ملی و بین‌المللی را فراهم آورد و دستاوردهای علمی و عملی آن در حفاظت و بهره‌برداری بهینه از مراتع به کار گرفته شود.

کمیسیون ملی یونسکو در ایران آمادگی خود را برای همکاری‌های علمی و آموزشی در حوزه مدیریت و توسعه پایدار مراتع اعلام می‌دارد.

در پایان از همه دست‌اندرکاران برگزاری این رویداد علمی تشکر می‌کنم و برای همه عزیزان شرکت‌کننده آرزوی موفقیت، سلامتی و پیشرفت روزافزون دارم.»

لازم به ذکر است در این نشست دو روزه از تمبر یادبود نهمین همایش ملی مرتعداری ایران نیز رونمایی شد.