شبکه باشگاه‌های یونسکو در ایران

شبکه باشگاه‌های یونسکو در ایران

شبکه باشگاه‌های یونسکو یکی از ظرفیت‌های مهم برای گسترش مشارکت اجتماعی و مردمی در تحقق اهداف یونسکو و تقویت نقش نهادهای مدنی در حوزه‌های علمی، آموزشی، فرهنگی، هنری و اجتماعی است. این شبکه با فراهم کردن زمینه همکاری میان متخصصان، پژوهشگران، هنرمندان، فعالان اجتماعی و جوامع محلی در قالب نهادهای مدنی، بستری برای تبدیل دانش و ظرفیت‌های ملی به اقدامات مؤثر و پایدار در سطح ملی و بین‌المللی فراهم می‌کند.

باشگاه‌های یونسکو در کشورهای مختلف جهان، با توجه به نیازها و ظرفیت‌های هر جامعه، در زمینه‌هایی همچون آموزش و ترویج فرهنگ صلح، حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی، توسعه پایدار، محیط‌زیست، علوم و فناوری، هنر و فرهنگ، آموزش شهروندی و ارتقای آگاهی عمومی فعالیت می‌کنند. این باشگاه‌ها با تکیه بر مشارکت داوطلبانه و مسئولیت اجتماعی اعضای خود، می‌کوشند ارزش‌ها و آرمان‌های یونسکو را در سطح جامعه و در ارتباط نزدیک با مردم، نهادهای تخصصی و جوامع محلی ترویج کنند.

از این رو، هدف از توسعه این شبکه، ایجاد ساختاری برای فعالیت صرفاً نمادین نیست، بلکه فراهم کردن زمینه‌ای برای دانش‌افزایی، همکاری، گفت‌وگو، مشارکت اجتماعی و اقدام مؤثر در مسیر اهداف یونسکو است. از این منظر، شبکه باشگاه‌های یونسکو می‌توانند حلقه پیوند میان جامعه مدنی، نهادهای علمی و فرهنگی و ظرفیت‌های ملی کشور با جامعه بین‌المللی و شبکه‌های یونسکو باشند و در معرفی دستاوردها، ظرفیت‌ها و میراث علمی و فرهنگی ایران نیز نقش مؤثری ایفا کنند.

شبکه باشگاه‌های یونسکو چیست؟

شبکه باشگاه‌های یونسکو جریانی مردم نهاد، داوطلبانه و غیرانتفاعی است که با اتکا به مهارت، تجربه و بینش اعضای خود، ضمن ارتقای توانمندی‌های فردی و جمعی و بهره‌مندی از امکانات ملی و بین‌المللی، برای حل چالش‌های اجتماعی، علمی و فرهنگی تلاش می‌کنند.

فعالیت اعضای شبکه باشگاه‌ها می‌تواند طیف گسترده‌ای از موضوعات از جمله حفاظت و معرفی میراث فرهنگی ملموس و ناملموس، هنر و صنایع فرهنگی، علوم، فناوری، آموزش، محیط‌زیست، توسعه پایدار و ارتقای آگاهی عمومی را در بر گیرد. همچنین می‌تواند با تمرکز بر ظرفیت‌ها و مسائل شهرها، روستاها و جوامع محلی، در زمینه حفظ میراث بومی و تاریخی، آموزش شهروندی، حفاظت از محیط‌زیست و کمک به حل مسائل اجتماعی و فرهنگی منطقه خود نقش‌آفرینی کند.

از این منظر، اعضای شبکه باشگاه‌های یونسکو نه صرفاً مجموعه‌ای از نهادهای مدنی، بلکه بستری برای ایجاد ارتباط و هم‌افزایی میان ظرفیت‌های تخصصی و اجتماعی کشور و پیوند دادن فعالیت‌های محلی با اهداف و اولویت‌های جهانی یونسکو است.

اهداف و کارکردهای شبکه باشگاه‌های یونسکو

شبکه باشگاه‌های یونسکو با هدف تقویت و افزایش مشارکت جامعه مدنی در تحقق و ترویج ارزش‌ها و آرمان‌های یونسکو و ایجاد زمینه همکاری میان افراد و نهادهای فعال در حوزه‌های علمی، آموزشی، فرهنگی و اجتماعی شکل گرفته است. این شبکه می‌تواند در ارتقای آگاهی عمومی نسبت به ارزش‌های فرهنگی و علمی، ترویج فرهنگ صلح و گفت‌وگو، حمایت از میراث فرهنگی و طبیعی، تقویت آموزش و یادگیری مادام‌العمر، حمایت از فعالیت‌های علمی و فناورانه، ترویج توسعه پایدار و کمک به حل مسائل فرهنگی، اجتماعی و زیست‌محیطی و همچنین توانمند سازی جوانان و تقویت گفت‌وگوی بین فرهنگی نقش‌آفرین باشد.

شورای سیاست‌گذاری و نظارت بر شبکه باشگاه‌های یونسکو در ایران

در راستای تحقق اهداف راهبردی یونسکو و در چارچوب وظایف و مسئولیت‌های شبکه باشگاه‌های یونسکو، شورای سیاست‌گذاری و نظارت بر شبکه باشگاه‌های یونسکو در ایران توسط کمیسیون ملی یونسکو تشکیل شده است. این شورا با هدف سامان‌دهی، هدایت، هماهنگی و پشتیبانی از فعالیت اعضای شبکه در سراسر کشور، چارچوب‌های لازم برای سیاست‌گذاری، ارزیابی، صدور مجوز و نظارت بر عملکرد باشگاه‌ها را تعیین و بر حسن اجرای آنها نظارت می‌کند.

شورای سیاست‌گذاری و نظارت بر شبکه باشگاه‌های یونسکو به ریاست دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو فعالیت می‌کند و مسئولیت تعیین خط‌مشی‌ها و سیاست‌های مرتبط با شبکه و همچنین نظارت بر اجرای ضوابط و چارچوب‌های فعالیت اعضا را طبق دستورالعمل بر عهده دارد. در این ساختار، فرایند بررسی و ارزیابی درخواست‌های عضویت و صدور مجوز فعالیت باشگاه‌ها نیز انجام شده و با دریافت درخواست‌ها، بررسی و اعتبارسنجی مدارک و مستندات و ارزیابی صلاحیت متقاضیان، فرایند صدور مجوز فعالیت اعضای شبکه انجام می‌شود.

به‌منظور صیانت از کیفیت، اعتبار و انطباق فعالیت باشگاه‌ها با ضوابط تعیین‌شده، ضمن بررسی گزارش‌های عملکرد و برنامه‌های سالانه باشگاه‌ها و انجام ارزیابی‌ها و بازرسی‌های دوره‌ای، نحوه فعالیت اعضای شبکه و میزان انطباق عملکرد آنها با چارچوب‌ها و ضوابط مصوب ارزیابی شده و زمینه را برای شکل‌گیری شبکه‌ای منسجم، منظم و برخوردار از سازوکارهای شفاف در سطح ملی فراهم می‌کند.

جایگاه باشگاه‌ها در ارتباط با یونسکو: مسئولیت و  مزایای آن‌ها

اعضای شبکه باشگاه‌ها از نظر حقوقی و مالی، نهادهایی مستقل از یونسکو و کمیسیون ملی یونسکو ایران محسوب می‌شوند و مسئولیت حقوقی و مالی فعالیت‌ها و تعهدات آنان بطور کامل بر عهده نهاد مدنی عضو شبکه است.

عضویت در شبکه باشگاه‌های یونسکو یا دریافت مجوز استفاده از نام و نشان یونسکو، به معنای ایجاد نمایندگی رسمی، رابطه سازمانی یا وابستگی حقوقی و مالی میان نهادهای مدنی عضو شبکه باشگاه و یونسکو نیست. اعضای شبکه باشگاه‌ها در عین استقلال، متعهدند فعالیت‌ها و برنامه‌های خود را با اصول بنیادین، اهداف، ارزش‌ها و اولویت‌های راهبردی یونسکو و ضوابط تعیین‌شده از سوی کمیسیون ملی یونسکو ایران هماهنگ کنند.

کمیسیون ملی یونسکو ایران در چارچوب ضوابط و مقررات مربوطه و بنا به درخواست اعضای شبکه، از فعالیت‌های شاخصی که در راستای اولویت‌های برنامه‌ای یونسکو قرار دارند، حمایت می‌کند.

استفاده از نام و نشان یونسکو

استفاده از نام و نشان یونسکو توسط باشگاه‌های عضو شبکه، مستلزم دریافت مجوز کتبی از کمیسیون ملی یونسکو ایران و رعایت دقیق دستورالعمل‌ها و استانداردهای هویت بصری یونسکو است.

نام و نشان یونسکو باید بدون هرگونه تغییر یا دخل و تصرف در اجزای اصلی آن مورد استفاده قرار گیرد و هرگونه ترکیب نشان یونسکو با نشان اختصاصی باشگاه نیز باید مطابق دستورالعمل‌های مصوب و با تأیید کمیسیون ملی انجام شود.

مجوز استفاده از نام و نشان یونسکو با توجه به موضوع، رویداد یا بستر موردنظر، مدت و محدوده اعتبار، تناسب فعالیت با اهداف و اولویت‌های یونسکو، رعایت اصول و ارزش‌های بنیادین سازمان و نحوه معرفی نقش یونسکو در فعالیت مربوط صادر می‌شود.

اعضای شبکه مجاز به واگذاری، انتقال یا اعطای حق استفاده از نام و نشان یونسکو به اشخاص حقیقی یا حقوقی دیگر نیستند. همچنین استفاده از نام یا نشان یونسکو در فعالیت‌های تجاری، تبلیغاتی، فروش محصولات یا ارائه خدمات درآمدزا، خارج از چارچوب مجوزهای صادرشده و ضوابط تعیین‌شده، ممنوع است.

تعهدات مربوط به فعالیت اعضای شبکه

عضویت در شبکه باشگاه‌های یونسکو مستلزم پذیرش و رعایت اصول اساسی یونسکو، احترام به ارزش‌های انسانی و فرهنگی، تقویت گفت‌وگو و همکاری، توجه به تنوع فرهنگی، حمایت از صلح و تفاهم میان ملت‌ها و تلاش برای تحقق اهداف توسعه پایدار است.

اعضای شبکه باشگاه‌ها در چارچوب استقلال حقوقی و مالی خود، مسئول برنامه‌ریزی و اجرای فعالیت‌هایشان هستند. با این حال، کلیه فعالیت‌هایی که در چارچوب عضویت در شبکه انجام می‌شود باید با ضوابط کمیسیون ملی یونسکو ایران و اهداف و اولویت‌های یونسکو همخوانی داشته باشد.