خصال ده‌گانه انسان خردمند از دیدگاه امام هشتم (ع)

امام رضا علیه السلام ده معیار را عامل سنجش خردمندی یک مؤمن می دانند ：
نخست آنکه از او امید خیر باشد
خیری کن ای فلان و غنیمت شمار عمر     زان پیش که بانگ برآرند فلان نماند
انسانی که از او امید خیر نباشد خویشاوند ابلیس است. ابلیس مناع خیر و گشاینده در های شر است .
دو دیگر آنکه مردم از بدى او در امان باشند
خردمند طوس می فرماید ：
بی آزاری و سودمندی گزین     که این است آیین و فرهنگ و دین
سه دیگر خیر اندک دیگرى را بسیار شمارد
چهارم آنکه خیر بسیار خود را اندک شمارد
بوسعید خیر اندیش مان می فرماید：
شاهی طلبی برو گدای همه باش     بیگانه ز خویش و آشنای همه باش
خواهی که تو را چو تاج بر سر بنهند     دست همه گیر و خاک پای همه باش
پنجم هر چه حاجت از او خواهند دلتنگ نشود
حافظ غم ستیز می فرماید ：
چو غنچه گر چه فروبستگی است کار جهان     تو همچو باد بهاری گره گشا می باش
ششم در عمر خود از دانش طلبى خسته نشود
دانش طلب و بزرگی آموز     تا به نگرند روزت از روز
هفتم فقر در راه خدا را از توانگرى محبوبتر شمارد
هشتم رنج و خوارى در راه خدا را از عزّت با دشمن خدا محبوبتر بداند
نهم گمنامى و تواضع را از پرنامى و شهرت خواهانتر باشد
به قول پیر بلخ ：
هر که را مردم سجودی می کنند     زهر اندر جان او می آکنند
و اما عصاره این ۹ معیار را شاید در این جمله بی نظیرآقا امام رضا علیه السلام تفسیر کرد ：
و در دهمین فراز فرمود: احدى را ننگرد جز این که بگوید او از من بهتر و پرهیزگارتر است .
فرجام این حکمتهای نورانی را ختم کنم به رباعی دلپذیر و دلنشین عارف واصل ابوسعید ابوالخیر ：
گر قرب خدا میطلبی دلجو باش     وندر پس و پیش خلق نیکوگو باش
خواهی که چو صبح صادق‌الوعد شوی     خورشید صفت با همه کس یک رو باش
(عبدالمهدی مستکین، مدیر گروه فرهنگ کمیسیون ملی یونسکو- ایران )