از آنجا که جنگها در اذهان مردم شکل میگیرد، در اذهان مردم است که باید دفاع از صلح را ساخت.
همپیمایی فرهنگ و گردشگری برای آیندهای پایدار
| نشست «همپیمایی گردشگری پایدار و میراث فرهنگی ناملموس» در مرکز منطقهای پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس در آسیای غربی و مرکزی، برگزار شد. |
دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران و همکاران اداره فرهنگ، در نخستین نشست از سلسله نشستهای «رهآوا» با عنوان «همپیمایی گردشگری پایدار و میراث فرهنگی ناملموس» به مناسبت روز جهانی میراث فرهنگی ناملموس (۱۷ اکتبر) در مرکز منطقهای پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس در آسیای غربی و مرکزی (تحت نظارت یونسکو) شرکت کردند.
هدف از برگزاری این نشست، ایجاد فضایی برای گفتوگو میان حوزههای فرهنگ، گردشگری و توسعه پایدار با نگاهی به اسناد بینالمللی و ظرفیتهای اجرایی آن در سیاستگذاریهای ملی و منطقهای و نیز تأکید بر نقش میراث زنده در ساخت آیندهای پایدار عنوان شده است. این نشست همچنین فرصتی برای ارتباط میان بدنه سیاستگذاری، محتوایی و اجرایی کشور به شمار میرفت.
در این نشست، با یادآوری گزارش «موندیاکولت ۲۰۲۵» و تأکید بر نقش فرهنگ بهمثابه بنیان توسعه، از «رهآوا» بهعنوان گامی در جهت عملیسازی این ایده در سطح منطقه و بازشناسی فرهنگ زنده بهعنوان بستر اصلی پایداری، آموزش و گفتوگو یاد شد.
در راستای اهداف موندیاکولت، سه محور فعالیت مرکز عبارتاند از: گفتوگو و همپیمایی فرهنگی، توانمندسازی و آموزش میانفرهنگی، و پژوهش و تبادل دانش منطقهای.
فرهنگ، موتور محرک توسعه پایدار
در آغاز نشست، دکتر مومنی، رئیس مرکز منطقهای پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس، با بیان اینکه توسعه و مسائل اقتصادی بدون توجه به فرهنگ محکوم به نابودی است، تأکید کرد:گردشگری باید به موتور پیشران توسعه پایدار بدل شود و گردشگری بدون میراث ناملموس محکوم به بازدید از فضاهای مرده است.
دکتر فرطوسی: میراث ناملموس، نجوای درون جان ملت
دکتر حسن فرطوسی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، در سخنان خود ضمن اشاره به بیستمین سالگرد تصویب کنوانسیون ۲۰۰۵ یونسکو درباره «پاداشت و ترویج تنوع بیانهای فرهنگی»، ابراز تأسف کرد که ایران هنوز به این کنوانسیون نپیوسته است.
وی ابراز امیدواری کرد که این نشستها به فرصتی ارزشمند برای پرداختن به ضرورت پیوستن ایران به این کنوانسیون بدل شود.
او گفت: میراث ناملموس شاکله و کاربست اصلی مفهوم هویت و چیستی بشر است و پاسداری از آن وظیفه یکایک افراد ملت است.
دکتر فرطوسی میراث فرهنگی را «ریسمانی مستحکم» و «آوا و نجوایی در جان یک ملت» توصیف کرد و افزود: میراث ماندگار و زنده مردم ایران، که از دیرباز در زمینه آموزش، علوم و فرهنگ نقشآفرین بودهاند، به سهیم بودن در تمدن بشری میبالد. تپندگی جشنهای کهن ایرانی که با ضربآهنگ طبیعت همساز است، امروز دیگرِ جهانیان را نیز به دستافشانی وامیدارد.
او همچنین با اشاره به نمایشگاه آثار میراث ناملموس کشورهای آسیای غربی و مرکزی در حاشیه چهلوسومین کنفرانس عمومی یونسکو در سمرقند، میراث ناملموس را «زنجیر و ریسمانی» دانست که ملتهای منطقه را به هم پیوند میدهد.
میراث ناملموس، نیرویی زنده برای پیوند نسلها
آقای ینگ سرانگ، نماینده یونسکو در تهران، در سخنانی با تأکید بر نگاه جهانی یونسکو به میراث ناملموس گفت: میراث ناملموس صرفاً یادگار گذشته نیست، بلکه نیرویی پویاست که نسلها را به هم پیوند میدهد و بخش مهمی از تنوع فرهنگی و خلاقیت انسانی را شکل میدهد.
وی افزود: ایران با ثبت ۲۶ اثر در فهرست جهانی میراث ناملموس، سهم مهمی در مستندسازی و حفاظت از این میراث دارد.
در ادامه، پیام دکتر دارابی توسط دکتر مومنی قرائت شد. در این پیام بر پیوند میان جامعه پاسدار میراث ناملموس و فعالان حوزه گردشگری پایدار تأکید شده بود. دکتر دارابی گفته بود: این ارتباط زمانی معنا مییابد که سفر از سطح تماشا به ژرفای گفتوگو برسد.
نگاه راهبردی به فرهنگ و توسعه
در ادامه، دکتر هوشمند، عضو شورای راهبردی وزارت میراث فرهنگی، اظهار داشت:جامعه ایران جامعهای تاریخی است که عناصر فرهنگی مشترک، هویت فرهنگی و تاریخی ایرانی را شکل میدهند. گفتوگو میان این عناصر با محافل علمی و رسانهای میتواند به توسعه پایدار فرهنگی یاری رساند. او افزود: سیاستزدایی از حوزه فرهنگ یکی از دستاوردهای مهم چنین نشستهایی است.
گردشگری؛ زبان گفتوگوی تمدنها
دکتر حقشناس، دیگر عضو شورای راهبردی، گفت: گردشگری امروز تنها یک صنعت نیست، بلکه زبان گفتوگوی تمدنهاست. میراث ناملموس هویت ایرانی را زنده نگه داشته است و سیاست فرهنگی زمانی کارآمد است که بر انسان متمرکز شود. زمان آن رسیده که میراث ناملموس را در مرکز سیاستهای فرهنگی کشور قرار دهیم.
بخش تعاملی نشست: چالشها و پیشنهادها در حوزه گردشگری
جزیرههای جدا از هم
در بخش پنل تعاملی، فعالان حوزههای مختلف گردشگری به تبادل نظر درباره مشکلات و راهکارها پرداختند.
سیمین ثقفی، فعال گردشگری و رسانه، با انتقاد از نبود ارتباط میان بخشهای مختلف گفت: گردشگری، میراث فرهنگی و صنایع دستی در ایران همچون جزایری جدا از هم عمل میکنند و میان آنها درک مشترک وجود ندارد.
اقتصاد گردشگری و پیوندهای فرهنگی
محمدسپهر سیری، فعال گردشگری آسیای میانه، تأکید کرد: پایداری گردشگری در گرو رونق اقتصاد آن است. با توجه به مشترکات فرهنگی در پهنه ایران فرهنگی، میتوان از ظرفیت این فضا برای رونق گردشگری بهره برد. کشورهای منطقه بازارهای طبیعی ما هستند.
دکتر سماواتییار، فعال حوزه هنرهای سنتی، گفت: مانع اصلی در تولید محتوا درباره میراث ناملموس، خود وزارت میراث فرهنگی است. بودجه اختصاصی برای پروژههای میراث ناملموس بسیار ناچیز است.
نیاز به آموزش تخصصی
دکتر یزدانی، رئیس انجمن صنفی راهنمایان گردشگری تهران، تأکید کرد: راهنماهای گردشگری آموزش کافی درباره معرفی میراث ناملموس ندارند. باید مراکزی با مشارکت جوامع محلی برای آموزش و تجربه گردشگری ایجاد شود.
سروش پرهامی، فعال گردشگری غذا، گفت: خوراک ایرانی بخشی از هویت ماست. باید خوراک را بهمثابه میراث مشترک کشورها دید و آن را در معرفی فرهنگی و گردشگری جدی گرفت.
قدرت فرهنگی، محور توسعه
دکتر ناصر رضایی، رئیس پژوهشکده گردشگری ایران، تأکید کرد: قدرت امروز، قدرت فرهنگی است و ایران محور فرهنگی جهان است. اگر گردشگری را توسعهمحور میخواهیم، باید حاکمیت را قانع کنیم که گردشگری اولویت است. متأسفانه آموزش و مدیریت صحیح در این زمینه وجود ندارد.
گردشگری عشایر، گنجی مغفول
محمد ملکشاهی و سارا شکوهی، فعالان گردشگری عشایر، گفتند:گردشگری عشایر مهجور مانده است. سیاستهای مرکزگرایانه و حذفکننده به زندگی عشایر آسیب زده و موجب مهاجرت آنان به شهرها شده است. دولت حمایت چندانی در این زمینه ندارد.
دانش بومی و محیط زیست
ماندا شفاهی، فعال محیط زیست، بر اهمیت حفظ دانش بومی تأکید کرد و گفت: در حوزه مدیریت آب، بخشی از دانش بومی در حال نابودی است. این میراث باید مستندسازی و آرشیو شود.
آلن پطروسیان، رئیس انجمن پرندهنگری تالاب انزلی نیز با اشاره به بحران زیستمحیطی تالاب انزلی گفت: از بین رفتن تالاب، هم پرندگان و هم معیشت جوامع محلی را تهدید میکند. آگاهیبخشی و حفظ دانش بومی، کلید حفاظت از این اکوسیستم حیاتی است.
نشست «همپیمایی گردشگری پایدار و میراث فرهنگی ناملموس» در نهایت به بستری برای طرح دیدگاههای گوناگون در پیوند فرهنگ، طبیعت و توسعه پایدار بدل شد.
شرکتکنندگان با تأکید بر ضرورت گفتوگو، آموزش، سیاستگذاری فرهنگی و تقویت زیرساختها، بر این باور بودند که میراث زنده، نه گذشته، بلکه آیندهی پایداری ملتهاست.
