همکاری‌های خلاقانه یونسکو و اصفهان؛ الگویی برای توسعه پایدار فرهنگی

دکتر حسن فرطوسی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، در نشست بررسی ظرفیت‌های استان اصفهان برای همکاری با کمیسیون ملی یونسکو که در روزهای ۱ و ۲ بهمن سال ۱۴۰۳ برگزار شد، اظهار داشت: برخی شهرها در طول تاریخ درخشش بسیاری داشته‌اند اما فراز و نشیب روزگار به آنها امان نداد و از آن درخشش افتادند. در مقابل، برخی دیگر امروز به شکوهی مثال‌زدنی رسیده‌اند. اما معدود شهرهایی مانند اصفهان توانسته‌اند در طول تاریخ درخشیده و همچنان شکوهمندانه ادامه دهند.

وی با اشاره به ویژگی‌های خاص مردم اصفهان افزود: مردم این شهر همواره پیشرو بوده و ظرفیت بالایی برای تحقق تحولات فرهنگی دارند. به باور وی، تحول‌خواهی و زایا ماندن فرهنگ در این شهر یک ارزش قابل احترام است که باید به دقت حفظ شود.

رسالت کمیسیون ملی یونسکو

دکتر فرطوسی همچنین درباره رسالت‌های کمیسیون ملی یونسکو در ایران توضیح داد. وی این کمیسیون را نهادی با ۷۵ سال سابقه دانست که نقش رابط میان یونسکو و دستگاه‌های داخلی را ایفا می‌کند. هدف نهایی یونسکو، به گفته وی، نشر صلح و فرهنگ از طریق گفت‌وگو و تبادل علم است. وی همچنین بر لزوم شناسایی اهداف اصفهان و بررسی عوامل پیشران آن تأکید کرد.

هم‌افزایی و ضرورت همدلی

دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو بر اهمیت هم‌افزایی و همدلی در شرایط کنونی کشور تأکید کرد. وی بیان کرد: ایران در وضعیت حساسی قرار دارد و در چنین شرایطی، همکاری و همدلی میان نهادها و دستگاه‌های مختلف ضروری است. وی همچنین بر لزوم پاسداشت میراث فرهنگی و حفظ آن برای نسل‌های آینده تأکید کرد.

اصفهان، نمونه‌ای از ارتباط یونسکو و شهرداری‌ها

در دیدار دکتر فرطوسی با شهردار اصفهان، وی از این شهر به عنوان نمونه‌ای برجسته در همکاری با یونسکو یاد کرد. اصفهان تنها شهری در ایران است که در دو شبکه بین‌المللی شهرهای خلاق و شهرهای یادگیرنده عضویت دارد. این موفقیت، به گفته دکتر فرطوسی، به دلیل تلاش‌ها و تدابیر هوشمندانه شهردار و کارکنان شهرداری این شهر است.

وی افزود: شهرداری اصفهان توانسته است با بهره‌برداری از این ظرفیت‌ها نمونه‌ای الهام‌بخش و شایسته را ارائه دهد.

نقش محوری شهرداری‌ها در توسعه شهری

دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو نگاه یونسکو را شهرداری‌محور دانسته و تأکید کرد که شهرداری‌ها نقش محوری در پیشبرد اهداف فرهنگی و اجتماعی دارند. وی همچنین شفافیت و هماهنگی میان نهادهای مختلف در اصفهان را مورد تحسین قرار داد و آن را عاملی برای موفقیت برنامه‌ها دانست.

رسالت شهرداری اصفهان در حفظ جایگاه فرهنگی

دکتر فرطوسی در پایان اظهار داشت: شهرداری اصفهان با حفظ و ارتقای جایگاه تاریخی، فرهنگی و هنری این شهر، نقشی حیاتی در حفظ افتخار تاریخی ایران ایفا می‌کند. وی خاطرنشان کرد که خدمات شهرداری اصفهان نه تنها برای مردم این شهر بلکه برای تمام کشور حائز اهمیت است.

ظرفیت‌های اصفهان در شبکه‌های بین‌المللی

شهردار اصفهان، دکتر علی قاسم‌زاده، در این نشست اظهار کرد: عضویت در شبکه‌های شهرهای خلاق و یادگیرنده فرصتی بی‌نظیر برای اصفهان است. این شهر آمادگی دارد فروشگاهی برای عرضه محصولات صنایع‌دستی شهرهای عضو شبکه‌های خلاق ایجاد کند تا این ظرفیت‌ها را به رخدادی شهری تبدیل کند.

وی پیشنهاد کرد: می‌توان چنین فروشگاه‌هایی را در سایر شهرهای عضو شبکه نیز ایجاد کرد و در گام نخست، فروشگاه مجازی راه‌اندازی کرد. قاسم‌زاده تاکید کرد: مدیریت شهری اصفهان آماده است این ظرفیت‌ها را در کنار کمیسیون ملی یونسکو تقویت کند.

برنامه‌های مؤثر در حوزه صنایع‌دستی و اقتصاد خلاق

دکتر سعید ابراهیمی، معاون برنامه‌ریزی و توسعه سرمایه انسانی شهردار اصفهان، با اشاره به دستاوردهای اصفهان در حوزه صنایع‌دستی گفت: برگزاری ایده‌کاپ‌ها، مدارس فصلی صنایع‌دستی و دوره‌های بازاریابی دیجیتال از جمله اقدامات موفقی بوده‌اند که توانسته‌اند ظرفیت‌های این حوزه را تقویت کنند.

وی بر ضرورت تعامل ساختاریافته‌تر میان اعضای شبکه شهرهای خلاق ایران تأکید کرد و افزود: نشست‌های منظم و افزایش سهم صنایع‌دستی در اقتصاد شهری از جمله اقداماتی است که می‌تواند به رشد و توسعه شهرها کمک کند.

بهره‌گیری از عناوین جهانی برای توسعه اصفهان

دکتر مسعود نیک‌آیین، مدیرکل تشریفات و دستیار ویژه استاندار اصفهان در گردشگری و امور بین‌الملل، در نشست اخیر عنوان کرد: دعوت از دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، به سفارش استاندار اصفهان و با هدف بهره‌برداری از ظرفیت‌های یونسکو برای ارتقای جایگاه بین‌المللی اصفهان انجام شد. تلاش داریم از عناوین جهانی اصفهان در شبکه شهرهای خلاق بهره بیشتری ببریم.

وی افزود: در همکاری با شهرداری و دیگر نهادهای مرتبط، جلساتی برگزار و ظرفیت‌های کمیسیون یونسکو شفاف‌تر شد. امیدواریم پس از جمع‌بندی نهایی، تفاهم‌نامه‌ای میان استاندار اصفهان و دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو به امضا برسد تا تعاملات با این نهاد تقویت شود.

گذر صنایع‌دستی؛ گامی برای حفظ هویت تاریخی اصفهان

سیدعلی معرک‌نژاد، مدیرکل ارتباطات و امور بین‌الملل شهرداری اصفهان، با اشاره به پروژه «گذر صنایع‌دستی» اظهار کرد: این پروژه در بافت تاریخی اصفهان در حال اجرا است و نقطه عطفی برای توسعه گردشگری و حفظ هویت تاریخی شهر خواهد بود.

وی ادامه داد: طی سال گذشته دو دستاورد مهم در عرصه تاریخی و بین‌المللی محقق شد؛ یکی تشکیل مجمع شهرهای تاریخی ایران به ابتکار مدیریت شهری اصفهان و دیگری میزبانی از بیست‌ویکمین اجلاس اتحادیه شهرهای تاریخی جهان.” معرک‌نژاد تأکید کرد: شهرداری اصفهان در تلاش است از ظرفیت شبکه شهرهای خلاق و یادگیرنده حداکثر بهره را ببرد.

ثبت جهانی منظر فرهنگی-تاریخی اصفهان

محمدعلی ایزدخواستی، مدیرعامل سازمان نوسازی و بهسازی شهر اصفهان، با تأکید بر اهمیت ثبت میراث فرهنگی گفت: تدوین پرونده ثبت جهانی منظر فرهنگی-تاریخی اصفهان، شامل ۴۰۰ بنای تاریخی، از دو سال پیش آغاز شده و بیش از ۴۰ هزار پلاک در بافت تاریخی برداشت شده است.

وی افزود: این پرونده که در وزارت میراث فرهنگی بررسی خواهد شد، به حمایت کمیسیون ملی یونسکو نیاز دارد. همچنین تدوین نقشه‌راه توسعه اصفهان با تأکید بر دو مفهوم شهر خلاق و یادگیرنده در حال انجام است.

ایزدخواستی در پایان خاطرنشان کرد: تقدیر از طرح حفاظت پهنه‌های تاریخی اصفهان در سطح ملی نشان از اهمیت این رویکرد دارد. همچنین، نیاز به ارائه گزارش‌های دقیق به نهادهای بین‌المللی از جمله کمیسیون ملی یونسکو به‌عنوان یکی از چالش‌های پیش رو مطرح است.

همچنین در این نشست دو روزه، فرطوسی بر لزوم اولویت‌بندی فعالیت‌های و همکاری‌های پیش رو تأکید کرد و گفت: شهرهای تاریخی نظیر اصفهان، جایگاه ویژه‌ای در یونسکو دارند؛ از این‌رو اصفهان در برنامه‌ریزی و همکاری با نهادهایی مانند یونسکو و سازمان گردشگری جهانی می‌تواند به تقویت جایگاه این شهر در عرصه جهانی کمک کند.

دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران همچنین به دو حوزه مهم زبان‌های در معرض خطر و صنایع دستی، اشاره داشت و بیان کرد: این دو حوزه نه تنها میراث بشری هستند، بلکه نیازمند حمایت و احیای جدی هستند. وی با تأکید بر اهمیت حفظ گویش‌های محلی و هنرهای منسوخ، اظهار داشت که جشنواره‌های صنایع خلاق می‌توانند بستری برای احیای این هنرها فراهم کنند.

دکتر مهدی جمالی‌نژاد، استاندار اصفهان نیز در مراسم امضای تفاهم‌نامه همکاری میان کمیسیون ملی یونسکو و استانداری اصفهان، بر اهمیت نقش دیپلماسی عمومی و شهری در تعاملات بین‌المللی اشاره کرد و گفت: در شرایط دشوار دیپلماسی رسمی، دیپلماسی شهری و عمومی با تمرکز بر تعاملات فرهنگی و مردمی می‌توانند مؤثر باشند. در این میان، کنشگران غیردولتی پایه‌ای اساسی در روابط بین‌المللی محسوب می‌شوند.

جمالی‌نژاد با تأکید بر اهمیت راه‌اندازی کارگروهی ویژه برای بهره‌وری از ظرفیت‌های یونسکو ادامه داد: هویت اصفهان در سطح جهانی بسیار شناخته شده است. این امر فرصتی استثنایی برای توسعه تعاملات بین‌المللی و بهره‌برداری از ظرفیت‌های موجود فراهم می‌کند.

در پایان این جلسه، تفاهم‌نامه همکاری در زمینه‌های علمی، فرهنگی، آموزشی و ارتباطات، میان کمیسیون ملی یونسکو در ایران و استانداری اصفهان امضا شد.

لازم به ذکر است در نشست دور روزه اصفهان، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، استاندار و شهردار اصفهان، نمایندگان شورای شهر، اداره کل آموزش فنی و حرفه‌ای، رؤسای دانشگاه‌ صنعتی اصفهان، دانشگاه اصفهان، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، دانشگاه کاشان، دانشگاه هنر، دانشگاه آزاد اصفهان، اداره‌کل میراث فرهنگی، اداره کل آموزش و پرورش، اداره کل حفاظت محیط‌زیست، اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی، رئیس اتاق بازرگانی، رئیس شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان، نماینده مرکز منطقه‌ای توسعه پارک های علم و فناوری و مراکز رشد (تحت پوشش یونسکو)، نمایندگان دانشگاه‌های استان و رؤسای گروه‌ها و مسئولان بخش‌های مختلف کمیسیون ملی یونسکو در ایران، حضور داشتند.

نقش شهرهای خلاق و یادگیرنده در توسعه شهری

شهرهای خلاق و یادگیرنده یونسکو به‌عنوان شبکه‌هایی بین‌المللی، بستری برای تبادل دانش، تجربه و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان ایجاد می‌کنند. اصفهان، به‌عنوان یکی از معدود شهرهایی که در هر دو شبکه عضویت دارد، از ظرفیت‌های برجسته‌ای در حوزه صنایع‌دستی، گردشگری و آموزش برخوردار است. این شهر با تلاش‌های مدیریت شهری خود، نمادی از ارتباط موفق میان فرهنگ تاریخی و نوآوری‌های مدرن است و نقش مهمی در تقویت تعاملات فرهنگی و اقتصادی بین‌المللی ایفا می‌کند.