فرصت‌های تصویب قطعنامه منشور حقوق بشر کوروش

حقوق بشر را می‌توان مجموعه حقوق بنیادین، غیر قابل‌سلب و جهان‌شمول برای آدمیان دانست. حق‌های انسانی براساس ماده ۲ اعلامیه جهانی حقوق بشر مصوب سال ۱۳۲۸ (۱۹۴۹)، حق‌هایی است که فارغ از هرگونه تمایزی و با هر انتسابی از نظر نژاد، جنسیت، رنگ پوست، زبان، باور و مذهب، خاستگاه اجتماعی و ملی، دارایی و وضعیت تولد برای تمامی انسان‌ها در نظر گرفته شده است. به بیانی دیگر، هویت انسان در گفتمان حقوق بشری، هویتی وارسته از هرگونه از ماهیت‌های فوق‌الذکر تبیین می‌شود.

باوجوداین، حقوق انسانی مشتمل بر حقوق فردی و جمعی، اقتضای بهره‌مندی انسان از حقوق دربردارنده عناصر هویتی-فرهنگی را دارد. آدمیان حق دارند فرهنگ‌ورزی خود را بدون تبعیض بزیند. لازمه زیستن با فرهنگ‌ها، فارغ از هرگونه تبعیض، پذیرش تکثر و تنوع است. اینجاست که رابطه حقوق بشر و تنوع فرهنگی نمایان می‌شود. حقوق بشر، در قامت تضمین‌کننده تنوع فرهنگی و لازمه‌ای برای پیشبرد گفتمان بین‌فرهنگی ظاهر می‌شود.

احترام و پذیرش تنوع فرهنگی در اسناد بین‌المللی بازتاب داشته است. از جمله قطعنامه حقوق بشر و تنوع فرهنگی مصوب ۲۸ آذر ۱۳۹۰ (۱۹ دسامبر ۲۰۱۱) مجمع عمومی سازمان ملل‌ متحد که احترام به تنوع فرهنگی ملل و آداب و رسوم مردمان بومی در مقدمه آن مورد تأکید قرار گرفته و نیز قطعنامه حقوق بشر و تنوع فرهنگی مصوب ۹ آبان ۱۳۹۲ (۳۱ اکتبر ۲۰۱۳) کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل‌ متحد که ضمن تبیین ضرورت شناسایی تنوع فرهنگی و حق توسعه فرهنگی، حقوق بشر را به‌عنوان حقوقی جهانی، تفکیک‌ناپذیر و به‌هم‌پیوسته تلقی می‌کند و توجه به ویژگی‌های ملی، منطقه‌ای و زمینه‌های تاریخی، فرهنگی و مذهبی ملل را مورد تأکید قرار می‌دهد.

در همین راستا، کمیسیون ملی یونسکو در ایران و دفتر نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در یونسکو با همکاری وزارت امور خارجه، در راستای پیشبرد اهداف یونسکو به‌عنوان سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد و در راستای ترویج صلح و تأکید بر اهمیت تحقق حقوق بشر و ایجاد گفتمان بین‌‌فرهنگی به‌منظور پاسداری از تنوع فرهنگی در چهل‌وسومین کنفرانس عمومی یونسکو با مشارکت تاجیکستان و عراق، به‌عنوان هم‌بانی، منشور حقوق بشر کوروش، این لوح تاریخی را به‌عنوان سندی دربردارنده مفاهیم احترام به حقوق بشر و تنوع فرهنگی به اجماع به ثبت رساندند.

منشور کوروش به‌عنوان میراث مشترک بشریت می‌تواند با ایجاد فرصتی برای تقویت گفت‌وگوی بین‌فرهنگی، نمادی جهانی برای عدالت‌گستری و احترام به تنوع فرهنگی شمرده ‌شود. همچنین، می‌تواند با نشان‌دادن جایگاه ایران و میراث‌فرهنگی سترگ آن در عرصه جهانی، موجبات تقویت جایگاه ایران در عرصه بین‌المللی را رقم زند و به‌عنوان یک ابزار فرهنگی و نمادین در راستای احترام و تحکیم حقوق بشر به جهانیان معرفی شود.