از آنجا که جنگها در اذهان مردم شکل میگیرد، در اذهان مردم است که باید دفاع از صلح را ساخت.
ورزش، سرمایه صلح و تابآوری؛ هشدار دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران نسبت به تخریب میراث ورزشی و فرهنگی
| نشست مجازی «کنشگری جامعه ورزش»، ۲۵ اسفند ۱۴۰۴، با موضوع چگونگی مدیریت آثار و تبعات جنگ بر اماکن و برنامههای ورزشی برگزار شد؛ نشستی که با حضور جمعی از مسئولان عالیرتبه، استادان دانشگاه و کارشناسان حوزه حقوق و جامعهشناسی ورزش، به بررسی پیامدهای جنگ بر زیرساختها، فعالیتها و روان جامعه ورزش پرداخت. |
در این نشست سخنرانانی از نهادهای فرهنگی، علمی و ورزشی کشور حاضر بودند که هر یک از منظر تخصصی، ابعاد حقوقی، اجتماعی و بینالمللی تخریب اماکن ورزشی را تشریح کردند. در این جلسه، دکتر حسن فرطوسی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، تأکید کرد ورزش صرفاً یک فعالیت جسمی نیست، بلکه بخشی از هویت اجتماعی، امید جمعی و سرمایه فرهنگی جامعه محسوب میشود.
ورزش؛ خانه دوم و پناهگاه جامعه
فرطوسی در سخنان خود با رویکردی انسانمحور به اهمیت اجتماعی اماکن ورزشی پرداخت و گفت: این فضاها صرفاً زیرساختهای فیزیکی نیستند؛ از نظر فرهنگی و اجتماعی، نقش مستقیمی در حفظ سلامت روانی و جسمی جامعه دارند.
او افزود بسیاری از باشگاهها و مراکز ورزشی برای ورزشکاران و مربیان، حکم «خانه دوم» را دارند و تعطیلی یا تخریب آنها در اثر جنگ، به تعبیر برخی مربیان، نوعی بیخانمان شدن اجتماعی است.
وی یادآور شد که اماکن ورزشی در شرایط بحرانی حتی میتوانند بهعنوان پناهگاه و اردوگاه مورد استفاده قرار گیرند، اما مستندات کافی از خسارات واردشده تاکنون به یونسکو ارسال نشده است؛ این کمبود، خلأ جدی در مستندسازی حقوقی و بینالمللی محسوب میشود.
لزوم مستندسازی فوری و جهانیسازی روایت ورزش در بحران
دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران با اشاره به برنامههای جهانی یونسکو همچون «ورزش برای صلح» و «ورزش برای همه»، از نهادهای مرتبط خواست تا بیدرنگ به مستندسازی دقیق خسارات فیزیکی، عاطفی و اجتماعی ناشی از جنگ بپردازند. او تصریح کرد که یونسکو آماده است بدون طی بروکراسیهای طولانی، چرخه بازسازی اماکن و حمایت بینالمللی را فعال کند.
فرطوسی بر نقش ورزش در کاهش خشم اجتماعی، افزایش تابآوری جمعی، تقویت امید و جلب کمکهای جهانی برای بازسازی پایدار تأکید کرد و گفت تولید ادبیات، ثبت روایتها و نمایش واقعیتهای جنگ نابرابر از مسیر ورزش، میتواند افکار عمومی جهانی را به حمایت از ملتها و ورزشکاران آسیبدیده جلب کند.
در ادامه نشست، سایر کارشناسان نیز هر یک از منظر تخصصی به این موضوع پرداختند: عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، از «تروریسم ورزشی» بهعنوان ابزار دشمن برای تخریب سرمایه اجتماعی ورزش نام برد و خواستار راهاندازی پویش جهانی ورزشکاران علیه جنگ شد. دکتر نادر شکری، رئیس انجمن علمی حقوق ورزشی، تخریب اماکن ورزشی را نقض صریح حقوق بینالملل بشردوستانه دانست و بر پیگیری قضایی از طریق دیوان بینالمللی دادگستری تأکید کرد. دکتر مهدی علینژاد، دبیرکل کمیته ملی المپیک، از ارسال گزارشهای رسمی از شهادت ورزشکاران و تخریب اماکن ورزشی به IOC و شورای المپیک آسیا خبر داد. همچنین دکتر محمدحسین حسنخانی، معاون امور فرهنگی وزارت ورزش و جوانان، جامعه ورزش را نماد مقاومت و وحدت ملی توصیف کرد.
در ادامه دکتر وحید شالچی، معاون فرهنگی وزارت علوم هم تأکید کرد که ورزش باید بخشی از هویت علمی و دانشگاهی برای افزایش تابآوری اجتماعی باشد.
فریبا محمدی، رئیس پژوهشگاه تربیت بدنی خواستار پژوهشهای هدفمند در شناسایی گروههای آسیبپذیر شد. دکتر سیدمحمدکاظم واعظ موسوی، استاد دانشگاه جامع امام حسین (ع) نیز گفت تخریب فضاهای ورزشی، امنیت روانی جامعه را مستقیماً هدف قرار میدهد.
ورزش، زبان مشترک صلح
نشست مجازی «کنشگری جامعه ورزش» تصویری روشن از ضرورت نگاه تازه به ورزش بهعنوان ابزاری برای صلح، روایت تاریخی و تابآوری ملی ارائه داد.
لازم به ذکر است دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران در پایان تأکید کرد: ورزش زبانی جهانی برای گفتوگو، همدلی و بازسازی است؛ باید مستندسازی و روایتسازی را از همین امروز آغاز کرد.
