از آنجا که جنگها در اذهان مردم شکل میگیرد، در اذهان مردم است که باید دفاع از صلح را ساخت.
کنفرانس عمومی
کنفرانس عمومی متشکل از نمایندگان کشورهای عضو یونسکو است. کنفرانس، هر دو سال یکبار برگزار میشود و کشورهای عضو و اعضای وابسته به همراه ناظران کشورهای غیر عضو، سازمانهای میان دولتی و سازمانهای مردمنهاد (سمنها) در آن شرکت میکنند. هر کشور، صرفنظر از وسعت یا میزان سهمش از بودجه، یک رأی دارد.
کنفرانس عمومی، خطمشیها و خطوط اصلی کار سازمان را تعیین میکند. وظیفه آن تنظیم برنامهها و بودجه یونسکو است. همچنین اعضای شورای اجرایی را انتخاب کرده و هر چهار سال یکبار، دبیرکل را منصوب میکند. زبانهای کاربردی کنفرانس عمومی؛ عربی، چینی، انگلیسی، فرانسوی، روسی و اسپانیایی است.
شورای اجرایی
شورای اجرایی، تضمین کننده مدیریت کلی یونسکو است. این شورا شرح وظایف کنفرانس عمومی را تهیه کرده و بر صحت و درستی اتخاذ تصمیمات آن نظارت میکند. وظایف و مسئولیتهای شورای اجرایی، اساساً از اساسنامه، قوانین یا بخشنامههای مقرر و مصوب کنفرانس عمومی برگرفته شده است.
هر دو سال، کنفرانس عمومی، وظایف تصریحی را به شورای اجرایی محول میکند. سایر وظایف و کارکردها برگرفته از توافقنامههای منعقد شده بین یونسکو و سازمان ملل، آژانسهای تخصصی سازمان ملل و سایر سازمانهای بین دولتی است.
پنجاه و هشت عضو شورای اجرایی توسط کنفرانس عمومی انتخاب میشوند. انتخاب این نمایندگان عمدتاً به تنوع فرهنگهایی که بازنمایی میکنند و همچنین منشأ جغرافیایی آنها بستگی دارد. قبل از نیل به توازن در میان مناطق مختلف ممکن است مذاکرات ماهرانهای لازم باشد، به نحوی که این مناطق منعکس کننده جهان شمولی سازمان باشند. شورای اجرایی سالی دو بار تشکیل جلسه میدهد.
دبیرخانه
دبیرخانه، شاخه و بخش اجرایی سازمان است که مسئول اجرای برنامهها، مصوبات و تصمیمات ارکان حاکمیتی سازمان، از جمله کنفرانس عمومی و شورای اجرایی، میباشد. این بخش تحت هدایت مدیرکل یونسکو فعالیت میکند و از کارکنان بینالمللی متخصص در حوزههای آموزش، علوم طبیعی، علوم اجتماعی و انسانی، فرهنگ، ارتباطات و اطلاعات تشکیل شده است. دبیرخانه علاوه بر برنامهریزی، هماهنگی و نظارت بر اجرای فعالیتهای سازمان، وظیفه پشتیبانی فنی و اداری از نشستها، مدیریت منابع انسانی و مالی، تهیه گزارشهای تخصصی و توسعه همکاری با دولتها، کمیسیونهای ملی، سازمانهای بینالمللی و سایر شرکای یونسکو را بر عهده دارد. دبیرخانه از طریق دفاتر منطقهای، خوشهای و ملی در نقاط مختلف جهان، برنامهها و مأموریتهای یونسکو را در سطح جهانی پیگیری و اجرا میکند.
بخشهای برنامهای
این بخشها مطابق با پنج زمینه اصلی فعالیت سازمان یعنی آموزش، علوم طبیعی، علوم اجتماعی و انسانی، فرهنگ و ارتباطات و اطلاعات شکل گرفته است که برای پیشبرد و اجرای طرحها و برنامههای یونسکو در حوزههای خاص موضوعی با همکاری کمیسیونهای ملی و دفاتر منطقهای و خوشهای هماهنگیهای لازم را به عمل میآورند.
بخشهای پشتیبانی
این حوزه شامل بخشهای همکاری و روابط خارجی و بخش اداری است که زمینههای لازم را برای اجرای فعالیت بخشهای برنامهای فراهم میسازد.
بخشهای خدماتی
این بخشها که واحدهای متعددی را در بر میگیرد، شامل دبیرخانههای کنفرانس عمومی و شورای اجرایی، دفتر معیارهای بینالمللی و امور حقوقی، دفتر اخلاق، دفتر برنامهریزی راهبردی و غیره میباشد.
کمیسیونهای ملی
طبق ماده ۷ اساسنامه یونسکو، کشورهای عضو به منظور مشارکت نهادهای علمی، آموزشی و فرهنگی خود در برنامهها و فعالیتهای یونسکو، میتوانند برای تشکیل کمیسیونهای ملی اقدام کنند. کمیسیونهای ملی، نهادهای رابط کشورها با یونسکو در اجرای طرحها و برنامههای تصویب شده و پیشبرد اهداف و تعهدات بینالمللی در خصوص اجرای توصیهنامهها و کنوانسیونها هستند. در حال حاضر ۱۹۵ کمیسیون ملی در کشورهای عضو یونسکو در مناطق مختلف جهان فعالیت میکنند.
معرفی بخش دبیرخانه
حوزه ریاست و دبیرکل
به عنوان محور اصلی تصمیم گیری و هماهنگی، نقشی راهبردی در جهت دهی و هدایت فعالیت های کمیسیون بر عهده دارد. این حوزه با ساماندهی و هم افزایی میان معاونت ها و ادارات تخصصی، بستر انسجام درون سازمانی را فراهم ساخته و از این طریق زمینه اجرای منسجم و مؤثر برنامه های کمیسیون را فراهم می کند.مدیریت این حوزه مستقیم اً بر عهده دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران است. دبیرکل ضمن تقسیم وظایف و مأموریت های محوله میان بخش های مختلف، نظارت مستمر بر حسن اجرای آن ها را اعمال نموده و با اتخاذ رویکردی برنامه محور، راهبردها و سیاست های اجرایی لازم برای پیشبرد فعالیت های جاری و آینده کمیسیون را تدوین می نماید. به این ترتیب، حوزه ریاست و دبیرکل نه تنها در سطح مدیریتی به تنظیم و هدایت امور می پردازد، بلکه با ایفای نقش راهبری، تضمین کننده تحقق اهداف کمیسیون در عرصه ملی و بین المللی است.
بخشهای تخصصی:
این بخشها که مطابق با پنج زمینه اصلی فعالیت یونسکو تشکیل شده عبارت است از: گروه آموزش، گروه علوم طبیعی، گروه علوم اجتماعی و انسانی، گروه فرهنگ و گروه ارتباطات و اطلاعات. بخشهای برنامهای برای پیشبرد فعالیتهای یونسکو در کشور دارای کمیتههای ملی تخصصیاند که اعضای آنها مرکب از نخبگان کشور در حوزههای مختلف تخصصی است.
- هر یک از گروهها یا ادارههای تخصصی کمیسیون، دارای کمیتههای تخصصی متشکل از نمایندگان مؤسسات و سازمانهای دولتی ذیربط و متخصصان دانشگاهی و صاحبنظران میباشد. ارتباط این کمیتهها با یونسکو و مؤسسات تابعه آن از طریق دبیرخانه کمیسیون ملی انجام میشود.
- اعضای کمیتههای تخصصی با پیشنهاد دبیرکل و حکم وزیر علوم، تحقیقات و فناوری برای مدت دو سال منصوب میشوند.
- رئیس هر گروه یا اداره تخصصی کمیسیون بهعنوان دبیر و نماینده کمیسیون ملی با داشتن حق رأی در کمیتههای تخصصی ذیربط شرکت میکند.
- هریک از کمیتههای تخصصی شرح وظایف خود را تدوین و برای تصویب به شورای اجرایی کمیسیون پیشنهاد مینماید.
بخش پشتیبانی:
شامل امور مالی و اداری، واحد فناوری اطلاعات و تدارکات است.
بخش خدماتی:
این بخش در بردارنده کتابخانه و مرکز اسناد، انتشارات و روابط عمومی است.