از آنجا که جنگها در اذهان مردم شکل میگیرد، در اذهان مردم است که باید دفاع از صلح را ساخت.
دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو: دانش باید میراث و دارایی مشترک بشریت باشد
دکتر حسن فرطوسی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، در نشست فوق‌العاده شورای بین‌دولتی برنامه مدیریت دگرگونی‌های اجتماعی (MOST) یونسکو، بر ضرورت دسترسی همگانی به دانش، جلوگیری از انحصار دانش و تقویت همکاری‌های علمی تأکید کرد و خواستار توجه به «دانش به‌عنوان میراث مشترک و دارایی مشترک بشریت» در چارچوب سیاستی BRIDGES و جعبه‌ابزار آن شد.
نشست فوق‌العاده شورای بین‌دولتی برنامه MOST، روز پنجشنبه اول اکتبر ۲۰۲۶ برابر با ۹ مهر ۱۴۰۵، در مقر یونسکو در پاریس برگزار شد و دکتر احمد پاکتچی، سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران در یونسکو به‌صورت حضوری و دکتر حسن فرطوسی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران و دکتر سید ضیاء هاشمی، معاون فرهنگی و اجتماعی معاون اول رئیس جمهور و رئیس کمیته ملی MOST (دگرگونی‌های اجتماعی) کمیسیون ملی یونسکو در ایران به‌صورت برخط در آن حضور یافتند و در مباحث و گفت‌وگوهای تخصصی مشارکت کردند.
این نشست با هدف بررسی آخرین تحولات برنامه MOST، محورهای مرتبط با «علم پایداری در عمل»، تقویت بُعد انسانی و عدالت، حمایت سیاستی و اجرای میدانی برنامه در دوره ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۷ برگزار شد. در این نشست، چارچوب سیاستی و جعبه‌ابزار BRIDGES با موضوع ادغام دانش علوم انسانی برای سیاست‌گذاری پایدارتر ارائه شد و موضوعاتی از جمله اصلاح سیاست‌های عمومی، آینده‌پژوهی، پایداری، حکمرانی آینده‌نگر و حمایت از پژوهش و سیاست‌گذاری مورد بررسی قرار گرفت.
تأکید دبیرکل کمیسیون ملی بر علم به‌عنوان بخشی از زندگی انسان
دکتر فرطوسی در این نشست با تأکید بر ضرورت توجه به علم، نه‌تنها به‌عنوان پیشران صنعت و فناوری، بلکه به‌عنوان بخشی از زندگی انسان و عاملی برای تقویت کنجکاوی، قضاوت آگاهانه و درک انسان از جهان، دسترسی به دانش و ایجاد فرصت برای یادگیری، مشارکت در پژوهش و بهره‌مندی از دانش انباشته بشری را مورد توجه قرار داد.
وی با اشاره به رویکرد یونسکو در زمینه «علم باز»، درباره سازوکارهای عملی برای جلوگیری از انحصار دانش و تضمین گردش آزادانه آن پرسش کرد و بر ضرورت ایجاد توازن میان حمایت پایدار از پژوهشگران و مؤسسات علمی و بهره‌مندی جامعه بشری از دستاوردهای علمی تأکید کرد.
دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران همچنین با اشاره به چالش‌های پیش‌روی دانشمندان و همکاری‌های علمی در شرایط اعمال اقدامات قهری یکجانبه، درباره راهکارهایی که چارچوب BRIDGES می‌تواند برای کاهش این موانع و تقویت همکاری‌های علمی ارائه کند، پرسش‌هایی را مطرح کرد.
وی بر ضرورت جلوگیری از تمرکز دانش و قدرت، تقویت تبادل دانش میان رشته‌ها، فرهنگ‌ها و نسل‌ها و قرار گرفتن مفهوم «دانش به‌عنوان میراث مشترک و دارایی مشترک بشریت» در کانون چارچوب سیاستی BRIDGES و جعبه‌ابزار آن نیز تأکید کرد.
تأکید ایران بر نقش دانش و همکاری بین‌المللی در حمایت از جوامع آسیب‌دیده از بحران‌ها
در بخش دیگری از نشست، دکتر سید ضیاء هاشمی، رئیس کمیته ملی MOST در ایران، بر ضرورت توجه به پیامدهای بحران‌ها و منازعات بر جوامع، نهادهای آموزشی و علمی و ظرفیت‌های انسانی و دانشی تأکید کرد.
وی در این چارچوب درباره پیامدهای جنگ در غزه بر غیرنظامیان و مراکز آموزشی و فعالیت‌های علمی و فرهنگی و نیز ظرفیت BRIDGES و MOST برای حفاظت از دانش و استمرار آموزش و پژوهش در شرایط بحران پرسش کرد.
موضوع افغانستان و محدودیت دسترسی زنان و دختران به فرصت‌های آموزشی نیز از دیگر محورهای مطرح‌شده بود. هاشمی همچنین با اشاره به تجربه اخیر ایران از پیامدهای جنگ و آسیب‌های واردشده به برخی مؤسسات آموزشی و علمی، میراث فرهنگی و زیرساخت‌های غیرنظامی، درباره ظرفیت‌های یونسکو برای بازسازی ظرفیت‌های علمی و آموزشی، تقویت همکاری و حمایت از توسعه پایدار پرسش کرد.
وی در پایان بر ضرورت انطباق پاسخ‌های بین‌المللی با شرایط خاص هر بحران، در عین پایبندی به اصول مشترک حفاظت از جان انسان‌ها، صیانت از دانش و تضمین استمرار یادگیری تأکید کرد.
برنامه MOST؛ تقویت پیوند میان پژوهش‌های علوم اجتماعی و سیاست‌گذاری
برنامه MOST یونسکو با تمرکز بر پیوند میان پژوهش‌های علوم اجتماعی و سیاست‌گذاری، ظرفیت مهمی برای تقویت سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد و مواجهه با دگرگونی‌های اجتماعی دارد.
مشارکت جمهوری اسلامی ایران در نشست فوق‌العاده شورای بین‌دولتی این برنامه، زمینه‌ای برای طرح دیدگاه‌ها و دغدغه‌های مرتبط با دسترسی به دانش، همکاری علمی، پیامدهای بحران‌ها و نقش دانش در شکل‌دهی به پاسخ‌های پایدار و انسان‌محور فراهم کرد.
این نشست در چارچوب مجموعه برنامه‌های MOST در مقر یونسکو برگزار شد که در همان هفته، «هفته دگرگونی‌های اجتماعی MOST و کارگاه‌های مرتبط با BRIDGES» را نیز دربرمی‌گرفت.
لازم به ذکر است در کنفرانس عمومی ۲۰۲۵ یونسکو در سمرقند، عضویت جمهوری اسلامی ایران در کمیته بین‌دولتی MOST به اجماع به مدت دو سال تمدید شد.
