آدری آزوله: ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره، الگوی همزیستی پایدار انسان و طبیعت

آدری آزوله، مدیرکل سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو)، در پیامی به مناسبت روز بین‌المللی ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره با تأکید بر ضرورت بازاندیشی در رابطه میان انسان و طبیعت، خاطرنشان کرد که ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره نماد همزیستی پایدار میان جوامع انسانی و محیط‌زیست و الگویی برای تحقق اهداف توسعه پایدار هستند.

پیام خانم آدری آزوله، مدیرکل یونسکو،
به‌مناسبت روز بین‌المللی ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره
۳ نوامبر ۲۰۲۵
بیش از نیم‌قرن است که برنامه «انسان و کره مسکون» یونسکو، راهنمای تلاش جهانی برای بازاندیشی در پیوند میان انسان و سیاره زمین بوده است. این ذخیره‌گاه‌ها، که هم پناهگاه‌هایی برای تنوع زیستی و هم آزمایشگاه‌هایی برای نوآوری به شمار می‌آیند، نمونه‌ای روشن از امکان همزیستی و ایجاد تعادلی نو میان انسان و طبیعت‌اند؛ جایی‌که علم نوین و دانش بومی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.
ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره صرفاً مناطق حفاظت‌شده نیستند. این مناطق، از اجتماعات کوچک جزیره‌ای گرفته تا کریدورهای زیست‌محیطی گسترده‌ای که گاه قاره‌ها را به هم پیوند می‌دهند، محل زندگی، کار و تعامل صدها میلیون نفر با طبیعت پیرامونشان هستند. برای نمونه، یونسکو در نیجریه با حمایت از سه‌هزار خانواده در ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره اُبان و اُمو، به ایجاد مشاغل پایدار مرتبط با تنوع زیستی کمک می‌کند؛ تلاشی که هم به حفاظت از محیط‌زیست و هم به بهبود معیشت جوامع محلی می‌انجامد.
از زمان آغاز این برنامه در سال ۱۹۷۱، شبکه‌ای جهانی و منحصربه‌فرد شکل گرفته است که اکنون شامل ۷۸۴ ذخیره‌گاه زیست‌کره در ۱۴۲ کشور می‌شود. این مناطق در مجموع بیش از پنج درصد از سطح خشکی‌های زمین ( معادل وسعت کشور استرالیا ) را در بر می‌گیرند و بیش از ۳۰۰ میلیون نفر در آن‌ها زندگی می‌کنند.
در پنجمین کنگره جهانی ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره که سپتامبر امسال در شهر «هانگژو» چین برگزار شد، کشورهای عضو «طرح راهبردی هانگژو» را تصویب کردند؛ نقشه راهی برای دهه پیش‌رو که هدف آن تقویت نقش ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره در تحقق اهداف توسعه پایدار و ترویج همزیستی میان انسان و طبیعت است.
یکی از ارکان اصلی فعالیت‌های ما، گسترش دانش علمی درباره چالش‌هایی است که این ذخیره‌گاه‌ها با آن روبه‌رو هستند. برای مثال، در جمهوری دموکراتیک کنگو، یونسکو در حال تبدیل ذخیره‌گاه زیست‌کره «یانگامبی» به یک مرکز برجسته رصد اقلیم است؛ مرکزی که زیرساخت‌های پژوهشی آن تقویت شده و با بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته مانند سنجش از دور، پوشش گیاهی و جانوری منطقه را پایش می‌کند و در کنار آن، جوامع محلی را در زمینه مدیریت منابع طبیعی آموزش می‌دهد.
در این روز بین‌المللی ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره، ما پیوند حیاتی میان انسان و جهان زنده را ارج می‌نهیم و دستاوردهای چشمگیر برنامه «انسان و کره مسکون» را گرامی می‌داریم. همچنین از کسانی یاد می‌کنیم که موتور محرک این برنامه‌اند: جوانانی که برای صلح با طبیعت تلاش می‌کنند و جوامع بومی‌ای که دانش ارزشمند و درک ژرف آن‌ها از زمین، پایه‌گذار پایداری این مناطق است.
همه کسانی را که هنوز فرصت بازدید از یک ذخیره‌گاه زیست‌کره را نیافته‌اند، دعوت می‌کنم تا این تجربه را از نزدیک لمس کنند؛ چرا که این مکان‌ها نه‌تنها به‌دلیل شگفتی‌های طبیعی خود، بلکه به‌سبب حضور انسان‌های شگفت‌انگیزی که در آن‌ها زندگی می‌کنند، واقعاً استثنایی‌اند.

اشتراک‌گذاری :