نشست جهانی دیپلماسی علمی یونسکو با حضور وزیر علوم و دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران

نشست جهانی گفت‌وگوی وزیران علوم درباره دیپلماسی علمی، با عنوان “دیپلماسی علمی در دنیای در حال تغییر: ساختن صلح در ذهن مردان و زنان”، از ۵ تا ۷ فروردین ۱۴۰۴ (۲۵ تا ۲۷ مارس ۲۰۲۵) با حضور دکتر حسین سیمایی‌صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری جمهوری اسلامی ایران و رئیس کمیسیون ملی یونسکو در ایران، دکتر حسن فرطوسی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران و معاون وزیر علوم، دکتر احمد پاکتچی، سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران در یونسکو و دکتر امیرعباس لطفی، نماینده وزارت امور خارجه در مقر یونسکو در پاریس برگزار شد. دکتر سیمایی‌صراف، وزیر علوم و رئیس کمیسیون ملی یونسکو در ایران، در این نشست ضمن قرائت بیانیه‌های مهم جمهوری اسلامی ایران، به تأثیرات دیپلماسی علمی در مدیریت بحران‌های جهانی، توسعه فناوری‌های نوین و ترویج صلح در سطح جهانی اشاره کرد.

 مشارکت ایران در گفت‌وگوهای جهانی دیپلماسی علمی

در نشست جهانی دیپلماسی علمی یونسکو، وزیر علوم ایران دکتر حسین سیمایی‌صراف، ضمن حضور فعال در میزگردهای مختلف، سه بیانیه کلیدی در صحن اصلی نشست قرائت کرد. این بیانیه‌ها به موضوعات مهمی چون “دیپلماسی علمی نوین برای مهار چالش‌های قرن ۲۱”، “نقش دیپلماسی علمی در ترویج نگرش باز و تضمین امنیت در پژوهش‌های علمی” و “نقش دیپلماسی علمی در گسترش همکاری‌های عادلانه برای توسعه و استفاده مسئولانه فن‌آوری‌های نوین و در حال ظهور” پرداخته و مواضع جمهوری اسلامی ایران در این زمینه‌ها را به وضوح اعلام کرد.

دیدارهای وزیر علوم ایران و دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران با مقامات یونسکو در حاشیه نشست

در حاشیه این نشست، دکتر سیمایی‌صراف، وزیر علوم و رئیس کمیسیون ملی یونسکو در ایران، با همراهی دکتر حسن فرطوسی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، دکتر احمد پاکتچی، سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران در یونسکو و دکتر امیرعباس لطفی، نماینده وزارت امور خارجه، با مقامات ارشد یونسکو از جمله آقای شینگ کو، قائم‌مقام یونسکو، خانم لیدیا بریتو، معاون علوم یونسکو، خانم استفانیا جیانینی، معاون آموزش یونسکو و آقای ماتاکو، معاون روابط خارجی یونسکو، دیدار و گفت‌وگو کردند. در این دیدارها، طرفین بر ارتقای همکاری‌های علمی و آموزشی بین‌المللی، تقویت ارتباطات علمی میان ایران و یونسکو و همچنین ارتقاء و گسترش کمی و کیفی همکاری‌های آموزشی و تقویت کرسی‌ها و دیگر موضوعات مشترک علمی و فرصت‌های همکاری، تأکید کردند. همچنین، در دیدار با خانم بریتو، توافقنامه تمدید مرکز نوع دوم یونسکو در حوزه اقیانوس‌شناسی به امضای طرفین رسید.

بیانیه وزارتی: دیپلماسی علمی، ابزاری نوین برای صلح و توسعه پایدار در جهان پرتلاطم امروز

در نشست جهانی وزیران که به تاریخ ۲۶ مارس ۲۰۲۵ در مقر سازمان یونسکو در پاریس برگزار شد، نقش دیپلماسی علمی در مواجهه با چالش‌های پیچیده جهانی مورد بررسی و تأکید قرار گرفت. این گفت‌وگوی مهم در چارچوب دهه بین‌المللی علوم برای توسعه پایدار (۲۰۲۴ تا ۲۰۳۳) برگزار شد و نمایندگان عالی‌رتبه کشورها بر لزوم تقویت پیوند میان علم و سیاست خارجی تأکید کردند.

در بیانیه پایانی این نشست، وزرا با اشاره به جهان در حال تغییر که با تنش‌های ژئوپولیتیکی، رشد شتابان فناوری و فشارهای فزاینده بر منابع طبیعی مواجه است، بر اهمیت دیپلماسی علمی در ارتقای گفت‌وگو، اعتماد عمومی به علم، همکاری‌های بین‌المللی و کاهش شکاف‌های فناورانه تأکید کردند.

آن‌ها علم را «زبان مشترک ملت‌ها» خواندند و نقش آن را در تسریع توسعه پایدار، پیشبرد حقوق بشر و گسترش صلح برجسته دانستند. همچنین رعایت اصول «علم باز» و تضمین مشارکت فراگیر همه کشورها در فرآیندهای دیپلماسی علمی به‌عنوان پیش‌نیاز تحقق اهداف جهانی مطرح شد.

درخواست از یونسکو برای حمایت نهادی و بین‌المللی

وزرا از یونسکو درخواست کردند که با همکاری آژانس‌های سازمان ملل، مراکز علمی، دانشگاه‌ها، بخش خصوصی و جامعه مدنی، کشورها را در تقویت ظرفیت‌ها و توسعه شیوه‌های دیپلماسی علمی یاری کند. آن‌ها بر هماهنگی میان سیاست‌های علمی و فناوری با اهداف سیاست خارجی تأکید کردند تا پاسخ‌گویی به چالش‌های جهانی با رویکردی منسجم و همکاری‌محور انجام گیرد.

تعهد جهانی برای آینده‌ای مبتنی بر علم و گفت‌وگو

در پایان این نشست، کشورها بار دیگر تعهد خود را نسبت به تقویت نقش علم در سیاست‌گذاری بین‌المللی اعلام کردند و خواستار استفاده از دیپلماسی علمی به‌عنوان پلی برای گسترش صلح، همکاری جهانی و توسعه پایدار شدند.

دیدار با استادان ایرانی مقیم خارج از کشور و دیدار با سفیران و مقامات ایرانی و دیگر کشورها

در خلال حضور در پاریس، دکتر سیمایی‌صراف، وزیر علوم و رئیس کمیسیون ملی یونسکو در ایران با همراهی دکتر حسن فرطوسی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، دکتر احمد پاکتچی، سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران در یونسکو و دکتر امیرعباس لطفی، نماینده وزارت امور خارجه، ضمن دیدار با جمعی از استادان ایرانی مقیم در فرانسه و آلمان، به شنیدن مسائل و دستاوردهای علمی این استادان پردختند. در این نشست‌ها، وزیر علوم ایران از استادان و پژوهشگران ایرانی خواست که برای همکاری‌های علمی با ایران پیشنهادات خود را مطرح کنند. استادان حاضر در نشست، همکاری های علمی با ایران را فرصتی مغتنم دانسته و وزیر علوم نیز به لزوم اصلاح قوانین و رفع خلاهای موجود برای بهره‌برداری بیشتر از ظرفیت‌های علمی هموطنان خارج از کشور، اشاره کرد. همچنین، دیدارهای مختلفی با سفیران و مقامات کشورهای دیگر از جمله وزیر علوم سریلانکا و معاونان وی، برگزار شد.

دیدارهای دکتر سیمایی‌صراف و هیأت همراه با دکتر محمد امین‌نژاد، سفیر جمهوری اسلامی ایران در فرانسه در رابطه با وضعیت ایرانیان مقیم فرانسه و راهکارهای تعامل بیشتر با کشورمان به‌ویژه در عرصه‌های علمی و فرهنگی، و همچنین دیدار با آقای ینگ سرانگ، رئیس دفتر یونسکو در تهران و دکتر منصور کنعانی، رایزن علمی ایران و سرپرست دانشجویان ایرانی حوزه شنگن با محوریت فرانسه و آلمان و گزارش مرتبط با وضعیت دانشجویان ایرانی مقیم در اروپا و بیان مشکلاتشان، از نقاط عطف حاشیه این نشست جهانی بود.

حضور در مراسم فرهنگی و علمی ایرانیان مقیم پاریس

دکتر سیمایی‌صراف با همراهی دکتر فرطوسی، دکتر پاکتچی و دکتر لطفی، در مراسم‌های فرهنگی مختلفی همچون ضیافت افطار و نوروز سفارت که به همت دکتر محمد امین‌نژاد، سفیر جمهوری اسلامی ایران در فرانسه و برنامه ضیافت افطار و نوروز ایرانیان مقیم پاریس که به همت دکتر پاکتچی، برگزار شد، شرکت کردند. همچنین هیأت اعزامی جمهوری اسلامی ایران به پاریس، در کنسرت موسیقی سنتی ایرانی که توسط هنرمند ایرانی، علیرضا قربانی از سوی دفتر نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در یونسکو و سفارت جمهوری اسلامی ایران با حضور تعداد بسیاری از ایرانیان مقیم فرانسه و اروپا، تدارک دیده شده بود، حضور بهم رساندند. این برنامه‌ها فرصتی برای تقویت و گسترش ارتباطات فرهنگی و علمی میان ایران و ایرانیان مقیم فرانسه و سایر کشورهای اروپایی فراهم آورد و نه تنها به‌عنوان یک رویداد فرهنگی مورد توجه قرار گرفت، بلکه فرصتی مناسب برای معرفی فرهنگ غنی ایرانی در سطح بین‌المللی بود.

حضور رئیس کمیسیون ملی یونسکو در ایران در ضیافت افطار روز قدس

دکتر سیمایی‌صراف، رئیس کمیسیون ملی یونسکو در ایران به همراه دکتر حسن فرطوسی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، دکتر احمد پاکتچی، سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران در یونسکو و دکتر امیرعباس لطفی، نماینده وزارت امور خارجه، به دعوت سفیر و نماینده عراق در یونسکو، به‌عنوان مهمان افتخاری در ضیافت افطاری که به‌مناسبت بزرگداشت روز قدس برگزار شد، حضور یافتند. این مراسم که با مشارکت سفیران کشورهای اسلامی و عربی و مدیران ارشد یونسکو در محل نمایندگی جمهوری عراق در یونسکو برگزار شد، فرصتی مهم برای تعامل و آشنایی با نمایندگان کشورهای اسلامی و عربی و همچنین تقویت ارتباطات فرهنگی و دیپلماتیک میان این کشورها و نیز گسترش همکاری‌ها در سطح یونسکو فراهم آورد.

دیدار دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران با معاون وزیر علوم عراق: افزایش همکاری‌های علمی و آموزشی ایران و عراق

دکتر حسن فرطوسی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران و معاون وزیر علوم، در نشستی با معاون ارزیابی وزارت علوم عراق، در خصوص تقویت همکاری‌های علمی و آموزشی میان دو کشور به ویژه در زمینه‌های تعیین استانداردهای پذیرش دانشجویان عراقی در ایران و ارسال استادان ایرانی به دانشگاه‌های عراق، بحث و تبادل نظر کردند.

این دیدار در راستای گسترش روابط علمی و پژوهشی ایران و عراق و ارتقای سطح تبادلات آموزشی بین دو کشور صورت گرفت. در این نشست، دو طرف بر اهمیت ایجاد برنامه‌های مشترک پژوهشی، تسهیل تبادل دانشجو و اساتید و توسعه همکاری‌های بین‌المللی اشاره کردند. همچنین پیشنهاد شد که کارگروه‌های تخصصی برای هماهنگی بهتر میان دانشگاه‌های ایران و عراق تشکیل شوند تا روند پذیرش دانشجویان و انتقال دانش به شکل منسجم‌تری پیش رود.

طرفین با تأکید بر نقش یونسکو در حمایت از تعاملات علمی بین کشورها، بر ضرورت ایجاد ساختارهای پایدار برای ارتقای همکاری‌های دانشگاهی توافق کردند. دکتر فرطوسی در این دیدار تأکید کرد که انتظار می‌رود این تعاملات نه‌تنها به بهبود کیفیت آموزش عالی در هر دو کشور کمک کند، بلکه زمینه را برای گسترش تحقیقات علمی مشترک و بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی منطقه‌ای فراهم سازد.

دیدار دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران با معاون وزیر علوم سوئیس: بررسی همکاری‌های علمی و پژوهشی ایران و سوئیس

همچنین دکتر فرطوسی با همراهی دکتر پاکتچی، با معاون وزیر علوم سوئیس، سفیر سوئیس در یونسکو و دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در سوئیس دیدار کردند. در این دیدار، طرفین به تبادل‌نظر در مورد مدل‌های مختلف همکاری‌های علمی و پژوهشی و همچنین تبادل استاد و دانشجو پرداخته و زمینه‌های گسترش روابط علمی میان دو کشور را بررسی کردند.

چشم‌انداز دیپلماسی علمی در ایران و جهان

در پایان نشست، وزیر علوم جمهوری اسلامی ایران و سایر وزیران شرکت‌کننده بر اهمیت دیپلماسی علمی در تقویت صلح و همکاری‌های بین‌المللی تأکید کردند. این نشست جهانی که در چارچوب دهه بین‌المللی علوم برای توسعه پایدار (۲۰۲۴–۲۰۳۳) برگزار شد، بر نقش علم در همکاری‌های بین‌المللی و پاسخگویی به چالش‌های جهانی تمرکز داشت.

نشست گفت‌وگوی وزیران علوم درباره دیپلماسی علمی در یونسکو، فرصتی برای نمایندگان کشورهای مختلف فراهم کرد تا تجربیات خود را به اشتراک بگذارند و روابط علمی را تقویت کنند. ایران نیز با حضور دکتر سیمایی صراف، وزیر علوم و دکتر حسن فرطوسی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، دکتر احمد پاکتچی، سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران در یونسکو و سایر نمایندگان علمی، دیدگاه‌های خود را درباره همکاری‌های علمی بین‌المللی مطرح کرد. لازم به ذکر است که کمیسیون ملی یونسکو در ایران به‌عنوان پل ارتباطی میان جامعه علمی کشور و نهادهای بین‌المللی، همواره نقش مهمی در تسهیل تعاملات علمی و توسعه برنامه‌های مشترک ایفا کرده است.