از آنجا که جنگها در اذهان مردم شکل میگیرد، در اذهان مردم است که باید دفاع از صلح را ساخت.
پیام مدیرکل یونسکو به مناسبت هفته اقدام جهانی آموزش برای همه
همانطور که در شعار این هفته جهانی آمده است، «اکنون زمان آموزش زنان و دختران است. این یک حق است و باید برای تحقق آن کوشید.»
پشتوانه تحقق این شعار عزم قوی سیاسی، اتخاذ سیاستهای بجا و بهنگام و در اختیار داشتن منابع کافی و مناسب است. حضور گسترده اشکال مختلف تبعیض جنسیتی در آموزش به هیچ عنوان پذیرفتنی نیست. این امر خود ناقض حقوق بشر است، حقوقی که دهههای پیش وضع و تصویب شده است. اکنون ناتوانی در اقدامی مناسب و درخور به منزله حرکت در مسیری بنبست به سوی توسعه است.
توانمندسازی زنان و دختران به کمک آموزش کیفی، بهترین و هوشمندانهترین نوع سرمایهگذاری برای در هم شکستن چرخه فقر و دستیابی به عدالت اجتماعی است. سرمایهگذاری در آموزش زنان و دختران آثار مثبت زیادی خواهد داشت. از جمله: کاهش مرگ و میر مادران و فرزندان، بهبود روشهای پیشگیری از ایدز (HIV/AIDS)، افزایش درآمدها و بالارفتن سطح مشارکت سیاسی. آموزش زنان تأثیر مثبتی بر نسلهای آینده خواهد داشت. مانند طرح جهانی آموزش متوسطه دختران در کشورهای آفریقایی واقع در جنوب صحرای آفریقا که با اجرای آن، سالانه حدود ۱۰۸ میلیون نفر از مرگ نجات یافتهاند.
شواهد ناراحتکنندهای از اقدامات انجامنشده هم وجود دارد. این شواهد نشان میدهد که کشورها در مسیر مناسب برای دستیابی به تساوی جنسیتی تا سال ۲۰۱۵ قرار نگرفتهاند. علت آن است که در مقایسه با پسرها، تعداد بیشتری از دخترها حتی به مدرسه راه پیدا نمیکنند. در این مورد، ۶۹ کشور باید در سطح آموزش ابتدایی به تساوی جنسیتی دست یابند. این وضعیت در مقطع راهنمایی بدتر هم میشود. در اکثر کشورها، تعداد دخترانی که به مقطع راهنمایی راه مییابند به میزان چشمگیری کم هستند. در دهه گذشته، در بعضی موارد نسبت دختران به پسران پایینتر هم آمده است. دسترسی نداشتن دختران به آموزش، عامل بیسوادی تعداد زیادی از زنان بزرگسال است. این تعداد اکنون به بیش از نیم میلیارد نفر رسیده است.
گاهی کشورهایی که درگیر جنگ بودهاند بدترین شاخصهای آموزشی را در جهان دارند و این کشورها دقیقاً مکانهاییاند که در آنها دختران بیش از هر جای دیگری در جهان از پیشرفت منع شدهاند. به هشدار گزارش پایش جهانی یونسکو در سال ۲۰۱۱، تجاوز به عنف و دیگر انواع خشونتهای جنسی میلیونها کودک را از تحصیل در این کشورها باز داشته است.
در بیانیه نشست جامتین (مارس ۲۰۱۱، تایلند)، مصوب نشست مسئولان حوزه آموزش برای همه چنین آمده است: «تفاوتهای جنسیتی و کلیشهها، به ویژه در مقطع راهنمایی، مولد بیعدالتیهای اجتماعی و اقتصادیاند و به میزان زیادی به دختران لطمه وارد میکند. این آسیبها هم از بُعد کسب درآمد در میان دختران و هم از منظر پیشرفت کشورهایشان در زمینههای آموزشی و بهداشت قابل توجهاند.»
شرکتکنندگان در این نشست به تقویت اقدامهای مؤثر و مفید، بررسی رویکردهای نوآورانه و بدیع، و به بسیج منابع و نیروهای خود برای ترویج انصاف و برابری در آموزش متعهد شدند.
تمام مشکلات موجود در ارتباط با آموزش دختران رفعشدنی است. هنجارها و نگرشهای اجتماعی را میتوان به کمک گفتگو، برنامههای مختلف و وضع قوانین مرتبط تغییر داد. فقر را میتوان با پرداخت کمک هزینهها، بورسها و دیگر موارد مشابه تحت کنترل درآورد. کلیشهها را میشود به کمک تربیت معلمان زن برای آموزش دختران و در سایه ایجاد محیطی امن و دلگرمکننده که به گسترش دیدگاهها کمک میکند تغییر داد. حضور معلمان زن، تأثیری مثبت بر یادگیری دانشآموزان دختر دارد، به ویژه در کشورهایی که شکافهای جنسیتی به میزان قابل ملاحظهای هنوز هم وجود دارد. اتخاذ رویکردی واحد که هم در مدارس و هم در جامعه کاربرد داشته باشد، به ویژه در مدارس، میتواند از طریق برنامههای آموزشی غیررسمی سرنوشت دختران را به سوی هرچه بهتر شدن تغییر دهد.
برای اینکه بتوانیم آموزش زنان و دختران را به اولویتی جهانی تبدیل کنیم به مشارکتها و حمایتهای بیشتر نیازمندیم. اولویتبخشی به آموزش زنان و دختران از مهمترین فعالیتهای برنامه آموزش زنان و دختران است- من این برنامه را تا اواخر همین ماه عملیاتی خواهم کرد. برنامه مورد نظر بر آموزش متوسطه و سوادآموزی بزرگسالان تأکید خواهد داشت. آموزش متوسطه و سوادآموزی بزرگسالان دو حوزهای هستند که در سیاستگذایها و برنامهریزیها کمتر مورد توجه بودهاند. این امر ما را از ترویج رویکردی جامع منع نخواهد کرد. به بیان دیگر، ما همچنان بر تدوین برنامههایی در حوزه مراقبت و آموزش در اوان کودکی، به ویژه برای کودکانی که بیش از همه به انزوا کشیده شدهاند، تأکید خواهیم داشت، ضمن اینکه حمایت فعالانه خود را نیز از برنامههای مرتبط سازمان ملل دریغ نخواهیم کرد.
به عنوان اولین مدیرکل زن یونسکو، همواره برای تحقق تساوی جنسیتی خواهم کوشید. به اعتقاد من فقط آموزش میتواند به زنان و دختران امکان تصمیمگیری بدهد. فقط آموزش است که میتواند به انان در تشکیل جوامعی عدالتمحور و فراگیر یاری رساند و به کمک آموزش است که زنان و دختران قادر خواهند بود آینده خود را بسازند. یونسکو با فعالان این هفته جهانی همنوا میشود تا اطمینان یابد که شعارش از محافل مهم سیاسی تا اعماق روستاها به گوش همه جهان خواهد رسید.
