پیام وزیر میراث فرهنگی ایران به مدیرکل یونسکو درباره تهدید جدی میراث فرهنگی و طبیعی ایران در پی حملات رژیم صهیونیستی

خانم آدری آزولای،
مدیرکل سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو)

سرکار خانم،

جمهوری اسلامی ایران دارای بیش از چهل هزار اثر فرهنگی و طبیعی ثبت‌شده در فهرست ملی است. همچنین، میلیون‌ها شیء و آثار تاریخی و فرهنگی در بیش از ۸۵۰ موزه پراکنده در ۷۸۰ شهر تاریخی و هزاران روستای تاریخی در سراسر ایران نگهداری می‌شوند. تمامی این آثار تحت تعریف «اموال فرهنگی» مندرج در کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه برای حمایت از اموال فرهنگی در صورت بروز منازعات مسلحانه (کنوانسیون لاهه و پروتکل‌های الحاقی آن) قرار می‌گیرند که ایران از امضاکنندگان آن است. بخش بزرگی از این اموال و موزه‌ها در مناطقی واقع شده‌اند که اخیراً در معرض تهدیدات و حملات نظامی رژیم صهیونیستی قرار گرفته‌اند.

علاوه بر این، ایران از کشورهای عضو کنوانسیون ۱۹۷۲ یونسکو درباره حمایت از میراث فرهنگی و طبیعی جهان است. ایران تاکنون تعداد زیادی از آثار فرهنگی و طبیعی خود را در فهرست موقت یونسکو ثبت کرده است. همچنین، بیش از ۱۰۰ مکان در سراسر ایران در قالب ۲۸ پرونده در فهرست میراث جهانی به ثبت رسیده‌اند. در حال حاضر، اکثر آثار ثبت‌شده ایران، از جمله ۵۴ کاروانسرای ایرانی، راه‌آهن سراسری ایران، جنگل‌های هیرکانی، قنات‌های ایرانی و باغ‌های ایرانی متعلق به دوره‌های مختلف تاریخی و فرهنگی، همراه با آثار ثبت‌شده ملی، در نتیجه منازعه مسلحانه آغازشده توسط رژیم صهیونیستی در معرض خطر جدی قرار دارند.

با توجه به موارد فوق، جمهوری اسلامی ایران از یونسکو به‌عنوان یک سازمان بین‌الدولی که متعهد و موظف به حمایت و حفاظت از میراث فرهنگی ملی و جهانی در چارچوب‌های بین‌المللی است، درخواست می‌کند تا اقدامات حقوقی، حفاظتی و پیشگیرانه زیر را انجام دهد:

۱. صدور بیانیه‌ای که دیدگاه یونسکو را درباره پرهیز از هرگونه حمله مستقیم وغیرمستقیم به میراث فرهنگی ملی و جهانی ایران و مناطق پیرامونی آن در چارچوب تعهدات بین‌المللی یونسکو نسبت به اموال فرهنگی (کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه و پروتکل‌های الحاقی آن) و میراث فرهنگی و طبیعی جهانی (کنوانسیون ۱۹۷۲) بیان کند.

۲. هشدار جدی به رژیم صهیونیستی در چارچوب و رویه‌های اجرایی کنوانسیون لاهه برای حمایت از اموال فرهنگی در صورت بروز منازعات مسلحانه و پروتکل‌های الحاقی آن و تماس‌های انجام‌شده درباره ضرورت حفاظت، صیانت و احترام به تمامی اموال فرهنگی ایران بر اساس «اصل احترام به اموال فرهنگی» که بر تعهد کشورهای عضو به احترام و حمایت از اموال فرهنگی و مناطق پیرامونی آن تأکید دارد، به‌گونه‌ای که در صورت جنگ، هیچ آسیبی این میراث فرهنگی را نابود یا تخریب نکند، و ممنوعیت هرگونه اقدام خصمانه علیه اموال فرهنگی ایران.

۳. اتخاذ فوری اقدامات حقوقی و پیشگیرانه در چارچوب قطعنامه ۲۳۴۷ (۲۰۱۷) شورای امنیت سازمان ملل متحد درباره اهمیت حفاظت از میراث فرهنگی در مناطق جنگی، و به‌کارگیری میانجی‌گری‌های دیپلماتیک و اقدامات حقوقی مربوطه برای جلوگیری از تهدیدات علیه میراث فرهنگی ایران به‌عنوان بخشی از هویت بشریت و منبعی برای صلح و توسعه که در این قطعنامه مورد تأکید قرار گرفته است، ضمن اشاره به مسئولیت‌های کشورها، سازمان ملل و نهادهای تخصصی آن مطابق مفاد قطعنامه.

۴. اجرای فوری اقدامات حقوقی، حفاظتی و پیشگیرانه در چارچوب کنوانسیون ۱۹۷۲، به‌ویژه:

• ۴.۱ اقدام فوری در چارچوب ماده ۶(۳) کنوانسیون: «هر کشور عضو این کنوانسیون متعهد می‌شود هیچ اقدام عمدی که ممکن است به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم به میراث فرهنگی و طبیعی مذکور در مواد ۱ و ۲ واقع در قلمرو سایر کشورهای عضو این کنوانسیون آسیب برساند، انجام ندهد، تا نسبت به هرگونه اقدام مستقیم یا غیرمستقیم علیه میراث طبیعی و فرهنگی توسط رژیم صهیونیستی و اعضای جامعه جهانی هشدار دهد.
• ۴.۲ تشکیل کمیته بین‌الدولی کنوانسیون ۱۹۷۲ و اتخاذ اقدامات پیشگیرانه لازم برای جلوگیری از قرارگرفتن میراث فرهنگی و طبیعی ایران تحت پوشش این کنوانسیون در معرض خطر.

ذکر این نکته ضروری است که بی‌اعتنایی رژیم متخاصم اسرائیل به تعهدات اخلاقی و بین‌المللی در روزهای اخیر، نگرانی‌های گسترده‌ای در سطح ملی و بین‌المللی درباره حفاظت از اموال فرهنگی ایران و میراث فرهنگی و طبیعی جهانی ایجاد کرده است، وضرورت اقدامات پیشگیرانه فوری از سوی جامعه جهانی و نهادهای بین‌المللی، به‌ویژه یونسکو، در این زمینه خواستار است.

سید رضا صالحی‌امیری
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
جمهوری اسلامی ایران