از آنجا که جنگها در اذهان مردم شکل میگیرد، در اذهان مردم است که باید دفاع از صلح را ساخت.
۱۸ آوریل- روز جهانی بناها و محوطهها-موضوع سال ۲۰۱۲: میراث جهانی
یونسکو در سال ۱۹۸۲ در پاسخ به پیشنهادی از سوی ICOMOS روز ۱۸ آوریل را به عنوان روز جهانی بناها و محوطهها اعلام کرد. هر سال موضوعی متناسب با این روز با هدف افزایش هرچه بیشتر آگاهیها در مورد میراث فرهنگی و گرامیداشت آنها در سراسر جهان انتخاب میشود. هدف از اعلام این روز، مطالعه میراث فرهنگی و تشویق افراد و جوامع محلی به شناخت اهمیت این نوع از میراث در زندگی، هویت و جوامع آنان است. موضوع انتخابی برای سال ۲۰۱۲ عبارت است از «میراث جهانی در گرامیداشت چهلمین سالگرد کنوانسیون میراث جهانی».
کنفرانس عمومی یونسکو در تاریخ ۱۶ نوامبر ۱۹۷۲ «کنوانسیون حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی جهانی» را تصویب کرد. اعلام این روز به دنبال فرآیندهایی اتفاق افتاد که از سالها قبل آغاز شده بود و در ضمن نقطه آغاز مرحلهای جدید در حوزه شناسایی، حفظ و نگهداری از میراث بهشمار میآمد. کنوانسیون یادشده، به مسائل میراث طبیعی و نیز میراث فرهنگی توجه دارد. کنوانسیون مذکور این اندیشه را تثبیت کرد که اموالی وجود دارد که اهمیت و ارزش آنها به فراسوی مرزهای کشورهایی که به آن تعلق دارند میرسد، به طوریکه از بین-رفتن این اموال نه فقط به ضرر کشور صاحب آن، بلکه به ضرر همه بشریت است. قبول این مطلب که شیای دارای ارزش جهانی است، بیانگر آگاهی از وجود میراثی مشترک است که حفظ آن برای نسلهای آینده دارای اهمیت است و همه باید در این امر مشارکت کنند. به این ترتیب، کنوانسیون مزبور را میتوان ابزاری برای ترویج احترام به تنوع فرهنگی، همکاری و تفاهم بینالمللی و صلح میان ملتها در نظر گرفت.
کنوانسیون میراث جهانی از جمله موفقیتآمیزترین کنوانسیونهای یونسکو است: این کنوانسیون توسط ۱۸۸ کشور عضو یونسکو تصویب شده است. در حال حاضر فهرست میراث جهانی شامل ۹۳۶ اثر ثبتشده در ۱۵۳ کشور عضو است. این ۹۳۶ اثر ثبتشده شامل ۷۲۵ محوطه فرهنگی، ۱۸۳ محوطه طبیعی و ۲۸ محوطه ترکیبی است. ایکوموس نقش مهمی در جرای کنوانسیون داشته است. IUCN، ICCROM وICOMOS سه نهاد مشورتی کمیته میراث جهانی را تشکیل میدهند. کمیته میراث جهانی شامل ۲۱ نماینده از کشورهای عضو کنوانسیون است که مسئول اجرای کنوانسیون می باشند.
فهرست میراث جهانی از مهمترین ابعاد شناختهشده این کنوانسیون است. علاوه بر آثار ثبت شده در فهرست این کنوانسیون، تمام میراث فرهنگی و طبیعی واقع در قلمروهای کشورهای عضو خود نیز توجه دارد. همانطور که در ماده ۵ کنوانسیون آمده است: «هریک از کشورهای عضو تا حد ممکن و به اندازه لازم تلاش میکند سیاستی کلی تصویب کند تا مردم را با میراث طبیعی و فرهنگی عجین کند بهگونهای که این میراث در زندگی جوامع نقشی جدی داشته باشد و حفاظت از آنها در طرحهای جامع برنامهریزی کشورها ادغام شود.
همانگونه که در ماده ۱۱ کنوانسیون شرح داده شده است، فهرست میراث جهانی شامل میراث طبیعی و فرهنگی و یا ترکیبی از این دو میراث است که مطابق با شاخصهای تعیینشده از سوی کمیته میراث جهانی دارای ارزشی ویژه از منظر بینالمللی است. نهاد مشورتی، مسئول ارزیابی فرمهای معرفی ارسالشده در مورد محوطههای فرهنگی و ترکیبیICOMOS است. ICOMOS ارزیابی معرفینامههای محوطههای ترکیبی را در همکاری با IUCN انجام میدهد و پس از اتمام فرآیند ارزیابی، نتایج آن را در قالب یک توصیه-نامه در اختیار کمیته میراث جهانی قرار میدهد و اتخاذ تصمیم نهایی بر عهده کمیته میراث جهانی است.
پس از ثبت میراث در فهرست مربوط، ICOMOS مجدداً وارد عمل میشود و در فرآیند پایش وضعیت مدیریت و حفاظت از میراث ثبتشده مشارکت میکند. علاوه بر اینICOMOS نقشی مؤثر در هدایت مطالعات موضوعی و تطبیقی در موردا برخی گروههای میراث دارد و این عمل را با هدف ارائه چارچوبی برای ارزیابیها انجام میدهد. طی سالهای گذشته، ICOMOS مشارکتی فعال در تهیه ابزارها و کتابچههای راهنمای مرجع از جمله کتابهای راهنمای «مدیریت مخاطرات بلایا به نفع میراث جهانی» ، «آمادهسازی فرمهای معرفی میراث جهانی (۲۰۱۰)» و «راهکارهایی برای ارزیابی تأثیر میراث به نفع آثار یا محوطههای میراث فرهنگی جهانی (۲۰۱۱)» داشته است.
آفردو کانتی رئیس گروه کاری میراث جهانی – ایکوموس
