از آنجا که جنگها در اذهان مردم شکل میگیرد، در اذهان مردم است که باید دفاع از صلح را ساخت.
سخنرانی دکتر محمدرضا سعیدآبادی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در نشست مشترک کمیسیون و ژئوپارک جهانی قشم
1ـ آزمایشگاه عقاید، افکار و ایدهها: یونسکو مکانی است تا کشورها در زمینههای مختلف نظرها و ایدههای خود را مطرح کنند.
2ـ مرکزی برای تبادل اطلاعات، آمار و ارقام و …..
3ـ مستندکردن و جهانیکردن گزارشها، دستاوردها، تجربیات و ….
4ـ تسهیلکننده همکاریهای بینالمللی
این چهار رسالت در پنج حوزه کاری یونسکو (آموزش، علوم، علوم اجتماعی، فرهنگ و ارتباطات) است.
برنامه ژئوپارک¬های یونسکو پاسخی بود برای اعلامیه ۱۹۹۱ یونسکو در خصوص میراث فرهنگی و حقوق حافظه زمین که در بیش از ۳۰ کشور توسط متخصصان امضا شد. اکنون زمان آن رسیده است تا ما نیز از میراث طبیعی حفاظت کنیم، میراثی که در صخرهها و چشماندازها متبلور شده است.
رویکرد سه شاخهای برنامه ژئوپارک یونسکو عبارت است از:
1ـ محافظت و نگهداری
2ـ آموزش
3ـ توسعه پایدار اقتصادی/ اجتماعی برای اجتماع محلی/ کشوری
بهکارگیری روشهای مناسب و همکاری با دانشگاهها، مراکز تحقیقاتی و پژوهشی در چارچوب مقررات و قوانین داخلی و محلی نقش بهسزایی در حفاظت و نگهداری ژئوپارکها ایفا میکند.
انتقال دانش زمینشناسی و ایدههای محیطزیستی به عامه مردم از طریق ایجاد سایت، موزه، مراکز اطلاعرسانی، تورهای هدایت شده گردشهای علمی/ تفریحی دانشآموزی/ دانشجویی در آموزش افراد بومی مؤثر است. همچنین تولید کتاب و انتشارات، نقشه و مواد آموزشی، برگزاری سمینارها و ایجاد زمینه مناسب برای تحقیقات علمی در آموزش افراد تأثیرگذار است.
تولیدات زمینشناسی و تورهای گردشگری و زمینشناختی و رونقدادن به فعالیتهای اقتصادی نیز از محورهای مهم در برنامه ژئوپارک یونسکو در زمینه توسعه پایدار اقتصادی/ اجتماعی است.
برنامه ژئوپارک، برنامه میراث فرهنگی و برنامه ذخیرهگاههای زیستکره در چارچوب برنامههای یونسکو در یک تعامل سه سویه، اهداف یونسکو را در حوزه حفاظت از میراث فرهنگی، زمینشناختی و زیستمحیطی دنبال میکند. اگرچه هر کدام از این برنامهها ویژگی و اهداف خاصی دارد اما به طور کلی، حفاظت از میراث بشر و انتقال آن به نسلهای آینده را در چارچوب توسعه پایدار دنبال میکند.
در حال حاضر در کشورمان ۹ سایت میراث طبیعی ـ فرهنگی، یازده ذخیرهگاه زیستکره و یک ژئوپارک در برنامه جهانی یونسکو وجود دارد. بنابراین ضمن استفاده و بهرهمندی از اهمیت منطقهای و بینالمللی میراث فرهنگی ـ طبیعی، لازم است برای ذخیرهگاههای زیستکره و ژئوپارک قشم در ایران در خصوص همافزایی بین این سه برنامه در جهت توسعه پایدار، ژئوتوریسم، رونق اقتصادی و … برنامهای طراحی شود.
برای اجرای رویکرد سه¬شاخهای حفاظت، آموزش و توسعه پایدار اقتصادی/ اجتماعی مدیریتی هوشمند (SMART) لازم است. هر طرح و برنامه و سیاستگذاری میباید از مؤلفههایی چون دقیقبودن (Specific)، قابل اندازهگیری (Measurable)، واقعگرا (Realistic)، قابل دسترسی (Accessible) و دارای چارچوب زمانی (Time bound) برخوردار باشد.
ثبت ژئوپارک پایان راه نیست بلکه آغاز یک فرآیند است. در این مسیر حرکتی هدفمند و عالمانه ضرورت دارد. با توجه به اینکه ژئوپارک قشم اولین ژئوپارک خاورمیانه محسوب میشود، توسعه و رونق این ژئوپارک بر اساس معیارهای جهانی یونسکو میتواند و میباید الگویی نمونه (Bench Mark) برای بقیه ژئوپارکهای ایران و خاورمیانه باشد.
ژئوپارک قشم باید به گونهای توسعه یابد که در آیندهای نزدیک به عنوان مرکز شبکه ژئوپارکهای خاورمیانه مطرح گردد. به همین منظور ژئوپارک قشم نیازمند تجربه دیگر کشورها، معیارهای یونسکو، عزم و اراده ملی، آموزش مردمان محلی و استفاده از همه ظرفیتهای علمی و تحقیقاتی است.
