از آنجا که جنگها در اذهان مردم شکل میگیرد، در اذهان مردم است که باید دفاع از صلح را ساخت.
یونسکو نخستین چارچوب جهانی اخلاق نوروتکنولوژی را منتشر کرد
انتشار توصیهنامهای برای هدایت مسئولانه فناوریهای عصبی با تأکید بر کرامت انسانی، حقوق بشر و عدالت؛ توصیهنامه اخلاق نوروتکنولوژی یونسکو که در چهلوسومین اجلاس کنفرانس عمومی یونسکو در سمرقند به تصویب رسیده بود، منتشر شد. این سند بهعنوان نخستین چارچوب جهانی جامع برای هدایت و جهتدهی به توسعه و استفاده مسئولانه از فناوریهای عصبی، پاسخی به شتاب روزافزون پیشرفت فناوریهایی است که قادرند فعالیت سیستم عصبی و مغز انسان را اندازهگیری، تحلیل، پیشبینی یا حتی تغییر دهند. |
یونسکو در مقدمه این توصیهنامه تأکید کرده است که نوروتکنولوژی، در کنار ظرفیتهای گسترده خود در پیشگیری، تشخیص، درمان و توانبخشی بیماریهای عصبی و روانی، میتواند چالشهای مهمی برای کرامت انسانی، حقوق بشر، حریم خصوصی، آزادی اندیشه، سلامت جسمی و روانی، هویت شخصی و برابری اجتماعی ایجاد کند.
نخستین چارچوب جهانی برای حکمرانی اخلاقی نوروتکنولوژی
در بخش نخست این توصیهنامه، تعاریف عملیاتی و دامنه کاربردهای نوروتکنولوژی تشریح شده است. بخش دوم نیز اهداف و مقاصد این سند را در قالب هشت محور اصلی تبیین میکند. در ادامه، بخش سوم به ارزشها و قواعد اختصاص دارد که در آن ارزشها در هفت بند و مقاصد در ۹ بند مجزا ارائه شدهاند.
بخش چهارم توصیهنامه، ابعاد مختلف سیاستگذاری در حوزه نوروتکنولوژی را در قالب ۱۲ محور کلان شامل سرمایهگذاری دولتی، استفاده و مقرراتگذاری، سیاستگذاری داده، امنیت، ارتباطات، مشارکت و اطلاعرسانی، برابری جنسیتی، سلامت، اخلاق پژوهش، آموزش، کار و اشتغال، مصرفکنندگان و تبلیغات تشریح میکند.
در بخش پنجم، سازوکارهای اجرای توصیههای این سند توضیح داده شده و بخش ششم و پایانی نیز به شرایط و الزامات اجرای آن اختصاص دارد.
تأکید بر بهرهگیری مسئولانه از ظرفیتهای درمانی
یونسکو با یادآوری مأموریت خود در ترویج صلح، عدالت، حقوق بشر و همکاری علمی میان ملتها، بر ضرورت ایجاد یک چارچوب اخلاقی جهانی برای هدایت تمام چرخه توسعه و کاربرد نوروتکنولوژی تأکید میکند.
در مقدمه این سند آمده است که استفاده از ظرفیتهای سودمند این فناوری، بهویژه در حوزه پزشکی و توانبخشی، خود یک ضرورت اخلاقی محسوب میشود و بیتوجهی به فرصتهای درمانی آن نیز میتواند پیامدهای اخلاقی جدی به همراه داشته باشد.
هشدار درباره تعمیق شکافهای دیجیتال و اجتماعی
این توصیهنامه در عین حال هشدار میدهد که توسعه نابرابر نوروتکنولوژی ممکن است شکافهای دیجیتال و اجتماعی موجود را عمیقتر کند. از این رو، عدالت، دسترسی برابر، همبستگی جهانی و حمایت ویژه از کشورهای کمدرآمد و ضعیف در حوزه فناوریهای نوظهور باید در کانون سیاستگذاریها قرار گیرد.
توصیهنامه اخلاق نوروتکنولوژی یونسکو با اتکا به حقوق بینالملل، اعلامیه جهانی حقوق بشر و دیگر اسناد بنیادین سازمان ملل متحد، از دولتها، شرکتها، مراکز پژوهشی و جامعه مدنی میخواهد توسعه و کاربرد فناوریهای عصبی را بر پایه کرامت انسانی، حقوق بشر، توسعه پایدار، تنوع فرهنگی، عدم تبعیض و مسئولیتپذیری اخلاقی هدایت کنند تا منافع این فناوری در خدمت تمامی بشریت قرار گیرد.
