از آنجا که جنگها در اذهان مردم شکل میگیرد، در اذهان مردم است که باید دفاع از صلح را ساخت.
پیام مدیرکل یونسکو به مناسبت روز بینالمللی تنوع زیستی- ۲۲ می ۲۰۱۴
در ماه سپتامبر، ساموا میزبان سومین کنفرانس بینالمللی کشورهای کوچک جزیرهایِ در حال توسعه خواهد بود. یونسکو در برگزاری این رویداد که به تدوین یک دستورکار جدید جهانی برای توسعه پایدار برای دوره پسا ۲۰۱۵ میانجامد، مشارکت دارد. دستورکار یادشده باید با نظر به اهمیت کشورهای کوچکِ جزیرهایِ در حال توسعه، در تحقق توسعه پایدار تدوین شود.
تنوع زیستیِ جزیرهای اهمیت زیادی دارد. بسیاری از جزایر و مجمعالجزایر در طول زمان، تنوع زیستی واحدی کسب کردهاند. آنها گونههای بومی زیادی از گیاهان و جانوران دارند و با چالشهای ویژهای از لحاظ حفاظتی روبهرو هستند و این در حالی است که گونههای موجود در جزایر کوچک، بیش از هر مکان دیگری در معرض خطر انقراض قرار دارد. منبع درآمد و هویتهای فرهنگی ساکنان جزیرهها همیشه به تنوع زیستی وابسته بوده و از آن جداناشدنی است. با این وجود، حضور مردم و تنوع زیستی وابسته به انسان از جمله غلات، حشرات و دام، خطر نابودی تنوع زیستی بومی را بسیار بالا برده است. به گونهای که در بسیاری از مناطق، اجتماعات جدیدی از گونههای نو تا حد زیادی جایگزین تنوع زیستی بومی جزیرهها شده است. امروز، تغییر اقلیم، بلایای طبیعی و توسعه نادرست تهدیدی برای پایداری جوامع انسانی و تنوع زیستی در جزایر به حساب میآید.
یونسکو در تلاش است تا با این چالشها مبارزه کند. شبکه فرعی جزایر و ذخیرهگاههای زیستکره ساحلی (۲۰ عضو) و شبکه ذخیرهگاههای زیستکره منطقه اقیانوس آرام (۱۰ عضو) به شبکه جهانی ذخیرهگاههای زیستکره وابستهاند که همه در چارچوب برنامه انسان و کره مسکون یونسکو تشکیل شده است. علاوه بر این شبکهها، کنوانسیون میراث جهانی نیز تعداد زیادی محوطه طبیعی را در جزیرهها تحت پوشش دارد.
کمیسیون بینالدول اقیانوسشناسی یونسکو نیز در تقویت ظرفیتهای راهبردی رؤسای مؤسسههای علوم دریایی و ساحلی تلاش میکند و در این راه بهطور ویژه بر کشورهای جزیرهایِ کوچکِ در حال توسعه، جایی که درآمد مردم به شدت به منابع دریایی وابسته است تمرکز میکند. نظام اطلاعرسانی اقیانوسی زیستجغرافیایی کمیسیون بینالدول اقیانوسشناسی، در حکم دروازهای است برای دسترسی به اطلاعات و دادههایی در مورد تنوع زیستی و زیستجغرافیایی اقیانوسی. این نظام اطلاعرسانی با بیش از ۵۰۰ مؤسسه در ۵۶ کشور جهان، از جمله در کشورهای جزیرهایِ کوچک در حال توسعه، ارتباط و پیوندی جهانی دارد.
علاوه بر موارد یادشده، یونسکو از طریق برنامههای Climate Frontline و Sandwatch نیز برای بالابردن ظرفیتهای ساکنان کشورهای جزیرهای و ایجاد شبکههایی که به جوامع محلی امکان خلق و ساماندهی منابعی مطمئن از نظر فرهنگی و علمی را بدهد تلاش میکند. از جمله اقدامهای صورتگرفته در این خصوص، برنامههاییاند که برای حفظ تنوع زیستی جزیرهها تدوین شده است.
در طول تمام این فعالیتها، یونسکو متعهد است تا برای اجرای برنامه کارِ توسعه پایدار کشورهای جزیرهایِ کوچک در حالِ توسعه، با همه شرکای خود همکاری کند و در این مورد، سازمان با تمام توان خود به سمت تدارک و مهیاسازی سومین کنفرانس بینالمللی کشورهای جزیرهای کوچک در حال توسعه پیش میرود.
در حالی که مشغول تدوین دستور کار توسعه پسا ۲۰۱۵ هستیم، باید به اهمیت تنوع زیستی جزیرهای توجه کنیم و باید برای تضمین حفاظت از این منبع طبیعی ارزشمند و غیر قابل جایگزین که پایه و اساس رفاه انسانی است تلاش کنیم.
مترجم: مهرناز پیروزنیک
کمیسیون ملی یونسکو ـ ایران
