از آنجا که جنگها در اذهان مردم شکل میگیرد، در اذهان مردم است که باید دفاع از صلح را ساخت.
گزارش نشست تخصصی سواد اطلاعاتی، رسانهای و توسعه پایدار
در آغاز جلسه دکتر اعتمادی مدیر گروه ارتباطات کمیسیون ملی یونسکو ضمن خیر مقدم به حاضران در جلسه با اشاره به برنامه و بودجه چهارساله یونسکو (۲۰۱۷-۲۰۱۳)، جایگاه سواد اطلاعاتی و رسانهای را در برنامههای یونسکو بیان کرد و در ادامه گفت: “دو محور عملیاتی ذکرشده در برنامه و بودجه یونسکو: توانمندسازی جوانان با گسترش سواد اطلاعاتی و رسانهای از طریق کمکهای کارشناسی یونسکو در تدوین سیاستهای عمومی کشورهای عضو در این حوزه و آموزش معلمان و آشناکردن آنان با این مباحث به صورت مواد درسی است تا حرکت به سمت جامعه معرفتی به کمک سواد اطلاعاتی شتاب گیرد”.
دکتر اعتمادی هدف این نشست را مشخصشدن اهمیت بیش از پیش سواد اطلاعاتی و رسانهای و نقش آن در توانمندسازی جوانان و همچنین تدوین پروژهای در این خصوص و ارسال آن به یونسکو در سال آینده دانست.
سپس دکتر سید امید فاطمی رئیس پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات پیرامون «نقش سواد اطلاعاتی برای پژوهش و سامانههای موجود اطلاعات ایران برای پژوهشگران» سخنرانی کرد.
ایشان در قسمت نظری بحث به چرخه حیات سواد اطلاعاتی (Information Literacy Life Cycle) با ذکر ۱۲ مرحله پرداخت و با بهرهگیری از مصوبات WSIS، دیدگاه یونسکو در دسترسی، ایجاد و بهرهبرداری از دانش برای ایجاد جوامع دانشمحور و بهبود زندگی مردمان را بیان و در خصوص فعالیتهای یونسکو از جمله تهیه پورتال سوادآموزی، حمایت از کارگاههای آموزشی و تدوین مطالب درسی در خصوص سواد اطلاعاتی نیز صحبت کرد. دکتر فاطمی در ادامه دیدگاههای شبکه اطلاعرسانی آسیا و اقیانوسیه «APIN» و ۵ استراتژی آن را بیان کرد. ایشان سوادهای حیاتی قرن بیستویکم را به سه دسته: ۱- سواد پایه Basic Literacy (خواندن، نوشتن و محاسبه) ۲- سواد رایانهای Computer Literacy مشتمل بر مهارتهای استفاده کاربردی از کامپیوتر و ۳- سواد فرهنگی Cultural Literacy سواد رسانهای دربرگیرنده آموزش از راه دور و آموزش مجازی (Distance Education
E-Learning) تقسیم و آنها را تشریح کرد
خنران بعدی رامین چابکی عضو کارگروه تدوین منشور رسانهای بود که مقاله خود را با عنوان «اهمیت سواد رسانهای و جایگاه آن در سیاستهای سازمانهای فرهنگی کشور» با ذکر تعاریف مختلف سواد رسانهای از منظر صاحبنظران و اندیشمندان این حوزه، یونسکو و کمیسیون اروپا آغاز کرد و در یک تعریف جامع از سواد رسانهای، در مورد ۵ مؤلفه توانایی دسترسی (access)، استفاده (use)، فهم انتقادی (critical understanding) و خلاقیت و تولید پیام شاخص توضیحاتی ارائه کرد. وی در ادامه در باب اهمیت و اهداف سواد رسانهای به ضرورت مشارکت خلاقانه و ابزار دفاعی حمایتی در تحقق دموکراسی، آزادی و حقوق بشر پرداخت و سپس نتایج بررسی مؤلفههای فوقالذکر در چهار سازمان فرهنگی کشور از جمله وزارت آموزش و پرورش، شورای عالی انقلاب فرهنگی، سازمان صدا و سیما و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بیان نمود. عضو کارگروه تدوین منشور رسانهای در خاتمه سخن خود را با تأکید بر اینکه سازمانهای فرهنگی کشور منشور سواد رسانهای را از بُعد فهم انتقادی مورد توجه قرار داده و به سایر مؤلفهها کمتر توجه نمودهاند اشاره کرد.
آخرین سخنران این نشست دکتر محدثه محبحسینی مدیر گروه آموزش کمیسیون ملی یونسکو بود که به تبیین جایگاه سواداطلاعاتی در برنامه آموزش برای توسعه پایدار یونسکو پرداخت.
ایشان با تشریح برنامه آموزش و توسعه پایدار یونسکو، سواد اطلاعاتی را رویکردی کاربردی شامل توانمندی فرد در کاربرد دادههای آموختهشده در پاسخگویی به تحولات اجتماعی، اقتصادی و فناوری بر شمرد که به منزله ابزاری است که مردم را در همه مراحل زندگی برای جستجو، ارزیابی، کاربرد و تهیه اطلاعات یاری میرساند و با یادآوری رسالتهای یونسکو (آزمایشگاه عقاید، تسهیلکننده همکاریها، مرکز تبادل افکار و ایدهها و ایجاد هنجارها و قوانین) در مورد تعیین دهه توسعه پایدار از سوی یونسکو (سالهای ۲۰۱۴-۲۰۰۵) و اهداف آن صحبت کرد. وی در ادامه گفت: توسعه، پایداری، محیط زیست، اجتماع از کلیدواژههای این دهه بوده که آموزش و یادگیری مادامالعمر در ایجاد مهارتهای فکر خلاقانه و شناخت موضوعات و تفکر نقادانه نقش محوری داشته است.
دکتر محبحسینی تاکید کرد: یادگیری برای دانستن (to know) و برای انجامدادن (to to) و همزیستی با یکدیگر (learning to live together) و برای چگونهبودن از ارکان اساسی به شمار می آید که سواد اطلاعاتی با ارتباط مستقیم با یادگیری مادامالعمر و ارکان آن به افراد کمک میکند تا به رفع چالشهای روزمره خود بپردازد و خود و جامعه را تغییر دهد و جامعه در حال تحول از طریق یادگیری آگاهانه که تجربه منبع آن و پیشرفت و توسعه جهت آن را نشان میدهد، نیازمند به سواد اطلاعاتی است.
وی تهیه گزارشی از اقدامات انجامشده در سطح ملی در پایان این دهه را یکی از فعالیتهای در دست اقدام گروه آموزش عنوان کرد.
این نشست تخصصی با تأکید دکتر اعتمادی بر اهمیت سواد اطلاعاتی و رسانهای در توسعه کشورها و ضرورت سرمایهگذاری بیشتر کشورمان برای گسترش سواد اطلاعاتی و سواد رسانهای ظرفیتسازی و توانمندسازی از طریق گسترش دسترسی آزاد به اطلاعات و آزادی بیان و آزادی اطلاعرسانی به پایان رسید.
تهیه و تنظیم: اکرم رحیمی – گروه ارتباطات
