یونسکو باید ساز و کار حمایت از دانشمندان را تقویت کند

دکتر حسن فرطوسی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، در دومین نشست سیاست‌گذاری «آزادی و ایمنی دانشمندان» که از ۱۷ تا ۲۰ خرداد ۱۴۰۵ (۷ تا ۱۰ ژوئن ۲۰۲۶) در مقر یونسکو در پاریس برگزار شد، با تأکید بر ضرورت تقویت سازوکارهای حمایت از دانشمندان در شرایط بحرانی و جنگی، خواستار تدوین پروتکل‌های اضطراری، بیانیه‌ها و قطعنامه‌های تقویت‌یافته برای تضمین امنیت و مصونیت آنان شد.

به گزارش روابط عمومی کمیسیون ملی یونسکو در ایران، دکتر فرطوسی با اشاره به ضرورت بازنگری در ابزارهای موجود برای حمایت از آزادی و ایمنی دانشمندان گفت: اکنون زمان آن فرا رسیده که نگاهی دوباره بیندازیم تا ابزارهای خود را در رابطه با امنیت و آزادی دانشمندان تقویت کنیم؛ به‌ویژه در چنین شرایط بحرانی و جنگی، ما نیاز داریم بیانیه‌های شفاف و شاید قطعنامه‌هایی را تنظیم کنیم تا مبانی علمی را به‌عنوان مناطق صلح و امن و همچنین دانشمندان را به‌عنوان افراد مصون و در امان معرفی کنیم.

وی با اشاره به تجربه یونسکو در زمینه آموزش و محافظت از روزنامه‌نگاران افزود: خوشبختانه ما در سازمان خود یعنی یونسکو، تجربه خوبی در زمینه آموزش و محافظت از روزنامه‌نگاران داریم. از  همین‌رو می‌توانیم با الگو قرار دادن تجربه‌ها و قطعنامه‌های مرتبط با آن زمینه، در رابطه با حمایت از سلامت، امنیت و آزادی دانشمندان، اقدام شایسته را داشته باشیم.

دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران همچنین پیشنهاد تدوین یک دستورالعمل یا پروتکل مشخص برای شرایط اضطراری را در چارچوب یونسکو مطرح کرد و گفت: یک نوع دستورالعمل (پروتکل) اضطراری داشته باشیم؛ اینکه روند آن چگونه می‌تواند باشد. فکر می‌کنم این موضوعی است که همه ما باید به آن فکر کنیم تا جایگاه مناسبی را در یونسکو پیدا کند و بتوانیم این دستورالعمل را بر اساس «حقوق نرم (Soft Law) » متبلور و پابرجا کنیم.

وی ادامه داد: از آن‌جا که این موضوع درباره شرایط اضطراری و نجات جان انسان‌هاست، در کنار آن نیاز بهنوعی «حقوق سخت (Hard Law) که در بردارنده الزامات حقوقی باشد» نیز وجود دارد.

فرطوسی در ادامه با طرح پرسشی خطاب به حاضران در نشست گفت: به نظر شما چه دستاوردی می‌توانیم داشته باشیم که نهادهای ذی‌ربط از جمله شورای اجرایی یا سایر نهادها، کمیته‌های بین‌الدولی و دولت‌ها پیشنهاد دهیم تا این ابزارها را ارتقا بخشند؟ و به‌طور خاص، به نظر شما گام‌های عملی و مرحله‌به‌مرحله برای رسیدن به این مرحله از مصونیت چیست؟

این پرسش و پیشنهادها در چارچوب گفت‌وگوهای تخصصی دومین نشست «آزادی و ایمنی دانشمندان» مطرح شد؛ نشستی که به بررسی راهکارهای تقویت آزادی علمی، حمایت از دانشمندان و ایجاد سازوکارهای مؤثر برای حفاظت از آنان در شرایط بحرانی و پرمخاطره اختصاص داشت و در مقر یونسکو در پاریس برگزار شد.