گزارش نشست آموزشی کنوانسیون حفظ میراث فرهنگی زیر آب

مخاطبان این نشست آموزشی، کارشناسانی از موسسه ملی اقیانوس‌شناسی, سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، سازمان زمین‌شناسی، موسسه فرهنگی ایکوموس ایران، موسسه دیده‌بان یادگارهای فرهنگی و طبیعی، کمیته ملی اقیانوس‌شناسی، فرهنگستان هنر، و دانشجویان مرتبط با این رشته بودند.
دکتر سعيدآبادي دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ابتدا به این نکته اشاره کرد که يونسكو در راه تحقق اهداف خود برنامه‌هاي ويژه اي را در دستور دارد كه شامل، تضارب و تعامل ايده‌ها به نفع جوامع بشري، ظرفیت‌سازي با توجه به حوزه‌هايي مثل كرسي‌هاي دانشگاهي و جوايز بين‌المللي در كشورهاي عضو، هنجارسازي از طريق بيانيه‌هاي مختلف و دنبال‌كردن موضوع‌های جهاني از طريق كنوانسيون‌ها و تبادل اطلاعات و تجربيات بين كشورهاي مختلف از طريق گزارش‌هاي جهاني است. ایشان اضافه کرد: ده سال است كه از تاسيس كنوانسيون حفاظت از ميراث فرهنگي زير آب مي‌گذرد و كشورهایي كه در اين كنوانسيون شركت دارند، مي‌توانند به خوبي همکاری و فعالیت كنند.
در ادامه نشست، اتين كلمنت معاون دفتر منطقه‌اي يونسكو در بانكوك تايلند گفت: قوانين مربوط به آثار فرهنگي زير آب فقط در برخی از كشورهاي خاص به اجرا در آمده و در بعضي كشورها مثل موريتاني كه شامل اين قوانين نبودند، اموال فرهنگي کشورشان غارت شده است. كشور موريتاني از يونسكو درخواست كرد كه قانوني براي حفاظت از اين اموال به تصويب برساند و در حدود ۱۵ سال طول كشيد تا اين كنوانسيون با مقاصد صلح‌جويانه به تصويب برسد.
اتين كلمنت تصريح كرد: بونسكو مكانيزمي را ايجاد كرده است كه كشورها تجربيات خود را براي اهداف پژوهشي در اختيار ديگر كشورها قرار دهند و همه باستان‌شناسان بايد به اين نكته توجه كنند كه شكارچيان ميراث فرهنگي، حق استفاده از اشياء زير آب را ندارند و فقط مي‌توانند از آنها استفاده پژوهشي کنند. وي با بيان اينكه هم اكنون ۳۸ كشور اين كنوانسيون را تصويب كرده، خاطر نشان كرد: اين كنوانسيون شامل دو بخش قوانين عمومي و ساز و كارهاي ارتباط بين دولت‌هاست كه بايد آن قوانين را به حرفه‌اي‌ها ابلاغ كنند و با این ضمانت كه افراد در قلمرو دولت‌ها از قوانين مصوب پيروي كنند. اتین كلمنت با اشاره به نوپا بودن اين كنوانسيون و نياز به همكاري‌هاي بين‌المللي دارد، يادآور شد: بازديد از اشياء زيرآب براي غواصان و توريست‌ها و پژوهشگران خيلي مهم است و بايد قوانيني تدوين شود كه آنها بتوانند به راحتي اشياء زير آب را بازديدكنند و صنعت توريسم مي‌تواند براي كشورهاي صاحب اين اشياء، درآمدزايي خوبي داشته باشد.
در ادامه دكتر ناصر چگيني پژوهشگر و محقق در حوزه ميراث فرهنگي گفت: آگاهي‌هاي عمومي در دهه‌هاي گذشته منجر به تدوين قواعد و قوانين مربوط به ميراث فرهنگي شده است و ما موظفيم ميراث فرهنگي را با سلامت به آيندگان بسپاريم و اين در حالي كه هنوز نگاه تجاري به ميراث فرهنگي زيرآب وجود دارد. وي افزود: در چند دهه اخير در اثر ايجاد تاسيسات صنعتي، نظامي و فعاليت‌هاي غيرمجاز و پروژه‌هاي شهري و ايجاد اسلكه‌ها و بنادر، ميراث فرهنگي زير آب در خطر جدي افتاده است و دولت‌ها، موسسات علمي و پژوهشي ناگريزند با استفاده از امكانات علمي و فني موجود، اقدامات ممكن را در خصوص حفاظت از اين ميراث به عمل آورند. چگيني تصريح كرد: بركه‌ها و كرانه رودخانه ها هم علاوه بر درياها جزو محدوده حفاظتي ميراث فرهنگي زير آب است و كشورهاي عضو كنوانسيون موظفند با امكانات خود در پژوهش و حفاظت و معرفي اين آثار به مردم اقدام كنند و اين امر با توسعه مستمر سطح توان علمي و عملي و ايجاد مراكز پژوهشي، قابل دستيابي است. وي با بيان اينكه در كشور ما حجم زيادي از ميراث فرهنگي زير آب وجود دارد، خاطرنشان كرد: هم اكنون كشتي‌ها و محموله‌هايي در زير آب‌هاي بندر انزلي، نكا، محمودآباد و در خليج فارس و همچنين در آب هاي داخلي مثل بركه تخت سليمان و درياچه اروميه به‌دست آمده كه بايد در كشور با شرايط موجود بين‌المللي يك طراحي و چارچوب ملي براي حفاظت از ميراث فرهنگي زير آب به تصويب برسد. چگيني يادآور شد: تصويب موضوع مجازات عاملان تخريب‌كنندگان آثار فرهنگي زير آب، تدوين دستورالعمل دوركردن تاسيسات صنعتي و نظامي از ميراث فرهنگي زير آب و ثبت آثار فرهنگي زير آب و تهيه فهرست اين آثار، اقدامات موثري هستند كه باعث حفاظت از اين آثار مي‌شود.
محمد میرشکرایی پژوهشگر و محقق در حوزه ميراث فرهنگي نیز در ادامه جلسه در خصوص نقش و اهمیت آب در میراث فرهنگی و معنوی کشور به ارائه سخنرانی پرداخت.
سپس دکتر علیزاده رئیس پژوهشکده علوم دریایی موسسه ملی اقیانوس شناسی در مورد جغرافیای دریایی و نواحی ساحلی و همچنین نقش تغییر اقلیم در این زمینه سخنانی ایراد کرد.
دکتر راضیه لک نماینده سازمان زمین‌شناسی در خصوص روش‌های نوین شناسایی میراث فرهنگی زیر آب گزارش مبسوطی ارائه داد و به جزئیات تصویربردار سونار از بستر دریا، لرزه‌نگاری با قدرت تفکیک بالا، مغناطیس‌سنج دریایی، بررسی رسوبات بستر دریا و مغزه‌ها پرداخت.
در پایان نیز توصیه‌های مربوط به كنوانسيون حفظ ميراث فرهنگی زيرآب ( ۲۰۰۱) ارائه گردید: تشکیل «کمیته ملی کنوانسیون » به منظور ارتقاء همکاری بین دستگاه‌های مسئول؛ طراحی و اجرای برنامه‌های آموزش عمومی به منظور ارتقاء آگاهی اقشار مختلف جامعه از «میراث فرهنگی زی
ر آب کشور»؛ طراحی و اجرای برنامه‌های آموزش تخصصی برای ارتقاء دانش و مهارت حرفه‌ای صاحبان مشاغل مرتبط با میراث فرهنگی زیر آب؛ تدوین و اجرای ضوابط و مقررات ناظر بر پژوهش، حفاظت، ثبت و معرفی میراث زیر آب کشور؛ ایجاد نظام مدیریتی مناسب برای مدیریت میراث زیر آب؛ تدوین نظام حقوقی حفاظت از میراث فرهنگی زیر آب؛ ارتقاء همکاری‌های بین‌المللی با سازمان‌های بین‌المللی، برای انتقال دانش فنی در امور مختلف مربوط به میراث فرهنگی زیر آّب.
در پایان نشست، جلسه پرسش و پاسخ برگزار شد.

 

اشتراک‌گذاری :