پیام مدیرکل یونسکو به مناسبت روز جهانی محیط زیست، ۵ ژوئن ۲۰۱۴

از آنجا که سال ۲۰۱۴ سال بین‌المللی کشورهای کوچک جزیره‌ای در حال توسعه اعلام شده است، روز جهانی محیط زیست ارتباط نزدیکی با این موضوع دارد. این “جزیره‌های کوچک” در واقع “کشورهای بزرگ اقیانوسی”اند که بخش خشکی آنها فقط قسمتی از قلمرو کلی پهنه‌های اقیانوسی را تشکیل می‌دهد و آنچه در آنها رخ می دهد برای همه ساکنان کره آبی ما اهمیت حیاتی دارد.
تازه‌ترین گزارش ارائه‌شده از سوی هیئت بین‌دولتی تغییر اقلیم (IPCC) بیانگر حساسیت و آسیب‌پذیری شدید کشورهای کوچک جزیره‌ای در حال توسعه به پدیده تغییر اقلیم است. افزایش میزان طوفان‌ها، تندبادها و سیل‌های ساحلی، ساکنان این جزیره‌ها را در شرایط بسیار خطرناک و نامطمئنی قرار داده است. اسیدی‌شدن اقیانوس، همراه با هجوم رو به افزایش آب شور به سفره‌های آب شیرین، به واسطه بالاآمدن سطح دریا خطراتی جدی برای امنیت غذایی همه افرادی ایجاد کرده است که به‌طور مستقیم برای تأمین غذای خود به دریا وابسته‌اند. این اتفاق بیش از ۶/۲ میلیارد نفر را در جهان تحت تأثیر قرار داده است.
جامعه بین‌الملل برای مبارزه و پیشگیری از فجایع انسانی و زیست‌محیطی پیشِ رو، همه آن‌چه را که در توان دارد انجام نمی‌دهد. وظیفه اصلی ما این است که پدیده حاضر را به کمک پژوهش‌های علمی از طریق به اشتراک‌گذاشتن دانش و اطلاعات هرچه بیشتر و بهتر بشناسیم و درک کنیم. یونسکو از طریق برنامه بین‌المللی آب‌شناسی خود که اطلاعاتی در مورد ۴۳ سفره آب زیرزمینی در کشورهای جزیره‌ای کوچک در حال توسعه گردآوری می‌کند، برای بهبود راهبردهای مدیریت این منابع در جزیره‌ها و در جهان تلاش می‌کند. دومین عنصر کلیدی، آن است که این دانش را به ظرفیت‌هایی برای اقدام تبدیل کنیم. کمیسیون بین‌الدول اقیانوس‌شناسی (IOC) در حال تقویت ظرفیت‌های مدیریت پایدار اقیانوس‌ها و نواحی ساحلی است تا به این واسطه به مقابله با خطر بلایایی نظیر سونامی، بالاآمدن سطح دریا و اسیدی‌شدن اقیانوس‌ها کمک کند.
در این ارتباط، دانش سنتی منبعی برای خرد و اقدام‌هایی محسوب می‌شود که هنوز هم به شکل گسترده‌ای دست‌کم گرفته‌شده و کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرند. نشریه‌ای مشترک از یونسکو و دانشگاه سازمان ملل (UNU) به شناخت توان بسیار بالای دانش و رویکردهای سنتی کمک می‌کند، به‌ویژه به کمک IPCC که دانش و رویکردهای سنتی را به عنوان منابع مهم سازگاری با پدیده تغییر اقلیم می‌شناسد.
پایداری رویکردها و اقدام‌های زیست‌محیطی به آموزش همه شهروندان وابسته است. به این ترتیب که همه افراد از سن‌های پایین باید در زمینه توسعه پایدار آموزش ببینند. تعدادی از برنامه‌های یونسکو از جمله برنامه Sandwatch در تلاش است تا برای پایش و واکاوی تغییرات پیش‌آمده در محیط زیست دریاییِ بیش از ۳۰ کشور جهان در میان کودکان، جوانان و بزرگسالان ظرفیت‌سازی کند.
هیچ کشوری هر اندازه که هم قدرتمند باشد نمی‌تواند چالش‌های محیط زیست مشترک‌مان را به تنهایی برطرف کند. ما باید در درازمدت با هم و در کنار هم و تا جای ممکن با توجه کامل به نیازهای زمین، عمل کنیم. این پیامی است که باید به سومین کنفرانس بین‌المللی کشورهای جزیره‌ای کوچک در حال توسعه که قرار است در ماه سپتامبر ۲۰۱۴ در ساموا برگزار شود، منتقل کنیم. زیرا این کنفرانس قرار است در نقش راهنما برای تصویب یک دستورکار بین‌المللی توسعه منصفانه‌تر و پایدارتر عمل کند.

مترجم: مهرناز پیروزنیک
کمیسیون ملی یونسکو ـ ایران