گروه فرهنگ

بر اساس اعلامیه مکزیک درباره سیاست‌های فرهنگی (۱۹۸۲)، یونسکو فرهنگ را به‌عنوان مجموعه ویژگی‌های معنوی، مادی، فکری و عاطفی که جوامع را شکل می‌دهند تعریف می‌کند. این تعریف شامل میراث، هنرها، سنت‌ها، باورها، شیوه‌های زندگی و حقوق بشر می‌شود. از دیدگاه یونسکو، فرهنگ نه تنها منبع هویت و انسجام اجتماعی، بلکه بنیانی برای کرامت انسانی، گفت‌وگو و توسعه پایدار نیز محسوب می‌شود. یونسکو فرهنگ را عنصری اساسی برای ساخت جوامع صلح‌آمیز، تاب‌آور و فراگیر و همچنین محرکی کلیدی برای توسعه پایدار در جهانی با تحولات سریع می‌داند.

به عنوان تنها نهاد سازمان ملل که وظیفه  پیوند میان فرهنگ و توسعه را برعهده دارد، یونسکو در راستای حفاظت از میراث، ترویج خلاقیت و حمایت از تنوع فرهنگی در مواجهه با چالش‌های جهانی همچون منازعات، تغییرات اقلیمی، نابرابری، تحولات فناورانه و بی‌ثباتی اقتصادی فعالیت می‌کند. مأموریت فرهنگی این سازمان بر چهار اولویت اصلی متمرکز است: حفاظت از فرهنگ در شرایط بحرانی، صیانت از میراث فرهنگی و طبیعی، انطباق فرهنگ با چالش‌های معاصر، و تقویت جوامع فراگیر، خلاق و پایدار.

فرهنگ در چشم‌انداز یونسکو برای دستورکار ۲۰۳۰ جایگاهی محوری دارد، زیرا در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی توسعه پایدار نقش‌آفرینی می‌کند. یونسکو از طریق ابتکاراتی مانند موندیاکولت ۲۰۲۵ به دنبال پیگیری این هدف است که فرهنگ در چارچوب‌های توسعه جهانی پس از ۲۰۳۰ به یک هدف مستقل تبدیل شود. موندیاکولت ۲۰۲۵ شش اولویت اصلی را بررسی کرد: حقوق فرهنگی، فناوری‌های دیجیتال در بخش فرهنگ، فرهنگ و آموزش، اقتصاد فرهنگ، فرهنگ و اقدام اقلیمی، فرهنگ، میراث و بحران؛ و همچنین دو حوزه تمرکز ویژه را مورد توجه قرار داد: فرهنگ برای صلح و هوش مصنوعی و فرهنگ.

در چارچوب برنامه اصلی چهارم (۲۰۲۶–۲۰۲۹)، بخش فرهنگ یونسکو در ادغام فرهنگ در سیاست‌گذاری عمومی؛ حفاظت از میراث ملموس، ناملموس، میراث زیرآب و میراث طبیعی؛ تقویت صنایع خلاق و اقتصادهای فرهنگی؛ حفاظت از فرهنگ در شرایط بحرانی؛ مقابله با قاچاق غیرقانونی اموال فرهنگی؛ و ترویج حقوق و نیازهای مردمان بومی، جوانان، آفریقا، جوامع به‌حاشیه‌رانده‌شده و برابری جنسیتی، در تحقق چهار هدف راهبردی در چارچوب راهبرد میان‌مدت (۴۱ C/۴) مشارکت می‌کند. این بخش همچنین بر نقش فرهنگ در آموزش، اقدام اقلیمی، تحول دیجیتال و حکمرانی اخلاقی فناوری‌های نوظهور مانند هوش مصنوعی تأکید دارد. افزون بر این، یونسکو از دولت‌های عضو در اجرای شش کنوانسیون فرهنگی، سه توصیه‌نامه بین‌المللی در حوزه فرهنگ، و همچنین اجرای و پایش چارچوب یونسکو برای آموزش فرهنگ و هنر حمایت می‌کند.